İstanbul’da araç park etmek artık lüks haline geldi. Merkezi ilçelerde özel otopark abonelikleri 20 bin TL’ye kadar yükselirken, birçok yeni konut projesinde yeterli hatta bazı durumlarda hiç otopark yapılmaması sorunu daha da büyütüyor. Vatandaş kilometrelerce park yeri ararken, Küçükçekmece Halkalı Caddesi gibi yoğun bölgelerde eczaneden ilaç almak ya da kısa süreli ihtiyaç için duraksayan sürücüler, alternatif alan bulunmadığı için cezai yaptırımla karşılaşabiliyor. Uzmanlara göre İstanbul’da trafik artık yalnızca zaman değil, yaşam kalitesini de tüketiyor.
İstanbul’da yaşam maliyetleri her geçen gün artarken, bu kez krizin merkezinde “otopark” var. Kentin özellikle Beşiktaş, Şişli, Kadıköy, Bakırköy ve Ataşehir gibi yoğun nüfuslu ilçelerinde özel otopark fiyatları konut kiralarıyla yarışır noktaya ulaştı.
Merkezi bölgelerde aylık abonelik ücretleri 20 bin TL’ye kadar çıkarken, yoğunluğun görece daha düşük olduğu semtlerde dahi fiyatlar 10 bin TL’den başlıyor. Bu rakamlar, birçok ilçede 1+1 daire kiralarıyla aynı seviyeye gelmiş durumda.
YENİ KONUT VAR, OTOPARK YOK
İstanbul’da son yıllarda hızla yükselen konut projelerinde otopark zorunluluğu kağıt üzerinde yer alsa da uygulamada ciddi eksiklikler olduğu belirtiliyor.
Özellikle küçük parsellerde yapılan apartmanlarda yeterli kapalı otopark alanı oluşturulmadığı, bazı projelerde ise otoparkın bağımsız bölüm gibi satıldığı ya da site içi park için ayrıca yüksek aidat talep edildiği ifade ediliyor.
Şehir plancıları, artan araç sayısına rağmen yeni mülkiyetlerde otopark planlamasının yetersiz kalmasının sokak aralarını adeta açık otoparka dönüştürdüğüne dikkat çekiyor.
Vatandaşın tepkisi net:
“Konut alırken park sorununun çözülmüş olması gerekmez mi?”
ARAÇ SAYISI ARTIYOR, PLANLAMA GERİDE KALIYOR
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre İstanbul’da motorlu taşıt sayısı 5 milyona yaklaşmış durumda. Her yıl binlerce yeni araç trafiğe katılıyor.
Ancak:
- Kamusal otopark yatırımları sınırlı
- Mahalle tipi katlı otopark projeleri yetersiz
- Yeni projelerde denetimler tartışmalı
Sonuç olarak park yeri bulmak birçok mahallede günlük bir mücadeleye dönüşmüş durumda.
“ECZANEYE GİRDİM, CEZA YEDİM”
Sorun yalnızca yüksek fiyat değil, erişim krizi.
Vatandaşlar kısa süreli ihtiyaçlar için bile park yeri bulamadıklarını söylüyor. Bir sürücü yaşadığı durumu şöyle anlatıyor:
“Eczaneden ilaç alıp çıkacağım, 5 dakika sürecek. Park yeri yok. İkinci şeride yanaşıyorum, trafik polisi ceza yazıyor. Peki nereye park edeceğim?”
İkinci şeride park uygulamasına yönelik denetimler trafik güvenliği açısından önemli görülse de, kısa süreli park alanlarının yetersizliği ciddi bir çelişki yaratıyor.
Bir yanda denetim,
Diğer yanda alternatif yokluğu.
KALDIRIMLAR OTOPARK OLDU
Park yeri bulamayan sürücüler araçlarını kaldırımlara, köşe başlarına ve hatta yaya geçitlerine bırakmak zorunda kalıyor.
Bu durum:
- Yaya güvenliğini tehlikeye atıyor
- Engelli bireylerin hareket alanını kısıtlıyor
- Trafik akışını daha da kilitliyor
Uzmanlara göre İstanbul’da trafik artık yalnızca bir ulaşım problemi değil, ciddi bir halk sağlığı sorunu.
Uzun süreli trafik stresi, hava kirliliği ve zaman kaybı; kalp-damar hastalıklarından psikolojik yıpranmaya kadar birçok riski beraberinde getiriyor.
Bir şehir plancısı durumu şu sözlerle özetliyor:
“İstanbul’da trafik artık insan ömrünü kısaltan bir faktör haline geldi. Plansız yapılaşma ve yetersiz otopark yatırımı bu süreci hızlandırıyor.”
EV KİRASIYLA YARIŞIYOR!
İstanbul’un merkezi ilçelerinde ortalama 1+1 daire kiraları 15–25 bin TL bandında seyrederken, özel otoparkların aylık 20 bin TL’ye ulaşması dikkat çekiyor.
Araç sahipleri için bu durum ciddi bir bütçe kalemine dönüşmüş durumda. Özellikle iş merkezlerinin yoğun olduğu bölgelerde sürücüler ya yüksek abonelik ücretlerini kabul ediyor ya da saatlerce sokak aralarında park yeri arıyor.
HUKUKİ TARTIŞMA: OTOPARK HAKKI KİME AİT?
Kat Mülkiyeti Kanunu ve imar mevzuatı çerçevesinde projelerde belirli şartlarda otopark alanı ayrılması gerekiyor. Ancak uygulamada:
- Otoparkın bağımsız bölüm gibi satılması
- Site içi otoparkın kiraya verilmesi
- Ortak alanın ticari kazanca dönüştürülmesi
gibi uygulamalar hukuki tartışmalara yol açıyor.
Gayrimenkul hukukçularına göre otoparkın ortak alan mı yoksa bağımsız bölüm mü olduğu projenin ruhsat ve tapu kayıtlarına göre değişiyor. Ancak kamuoyunda artan beklenti net: Konut alırken park sorunu çözülmüş olmalı.
ŞEHİR YAŞAMI ALARM VERİYOR
İstanbul’da artık sadece barınma değil, park etme de ciddi bir maliyet kalemi haline geldi. Araç park ücretlerinin ev kiralarıyla yarışır noktaya gelmesi, şehir planlamasının yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Uzmanların çözüm önerileri ise şöyle:
✔ Yeni konut projelerinde sıkı otopark denetimi
✔ Mahalle ölçekli katlı otopark yatırımlarının artırılması
✔ Eczane, hastane ve market çevresinde kısa süreli park alanlarının çoğaltılması
✔ Otopark alanlarının ticari rant aracına dönüşmesinin engellenmesi
✔ Toplu taşıma entegrasyonunun güçlendirilmesi
SÜMEYRA DUĞAN – KENT YAŞAM