İşte 5 ülkenin karaborsa iddialarına karşı aldığı önlemler ve resmi açıklamaları:

Büyükelçiliklerin Karaborsa Önlemleri ve Yol Haritası

• Almanya: "Bekleme Listesi" Dönemi Başladı Suiistimallerin önüne geçmek için yeni bir güvenlik duvarı ören Almanya Büyükelçiliği, randevu taleplerinde doğrudan "bekleme listesi" sistemine geçiş yapıldığını duyurdu. Bu sayede aracı kurumların toplu rezervasyon yapmasının engellendiğini belirten elçilik, tek yetkili resmi ortağın iDATA olduğunu hatırlatarak, üçüncü şahısların pahalı hizmetlerinden uzak durulması çağrısında bulundu.

• Belçika: "Aracılara Para Kaptırmak Boşa Harcanmış Paradır" Belçika’nın Ankara Büyükelçisi Hendrik Van de Velde, kendi sistemlerinde botlarla randevu alınması gibi bir açığın bulunmadığını vurguladı. Resmi partnerleri VFS Global haricindeki hiçbir acenteyi yetkilendirmediklerini belirten Büyükelçi, "Bu tarz gayriresmi aracıları kullanmamanızı tavsiye ederim; çünkü bunun hiçbir faydası yok, tamamen boşa harcanmış para. En doğrusu doğrudan kendinizin VFS'ye gidip başvurmasıdır" dedi.

• Hollanda: Avrupa Komisyonu’nun Soruşturmasını Destekliyor Potansiyel usulsüzlük raporlarını son derece ciddiye aldıklarını belirten Hollanda Büyükelçiliği, aynı dış hizmet sağlayıcıyı kullanan diğer Schengen ülkeleriyle istişare halinde olduklarını bildirdi. Elçilik, Avrupa Komisyonu tarafından konuyla ilgili başlatılan resmi soruşturmayı memnuniyetle karşıladıklarını ve buradan çıkacak bulguları vize ortaklarıyla yürüttükleri sürece dahil edeceklerini açıkladı.

• Avusturya: Sadece "Gerçek Kişiler" Randevu Alabilecek Avusturya’nın Ankara Büyükelçisi Gabriele Juen, Türkiye’deki tüm vize operasyonlarını yürüten İstanbul Başkonsolosluğu’nda sadece gerçek kişilerin randevu alabilmesini teminat altına alacak özel teknik önlemler devreye soktuklarını açıkladı. Juen, başvuru sahiplerine vize şirketlerinden kesinlikle uzak durmaları uyarısını yineledi.

• Fransa: Konu Çok Yönlü İnceleniyor Fransa Büyükelçiliği de randevu sistemine yönelik iddiaların farkında olduklarını, konunun detaylı bir şekilde incelendiğini ve önümüzdeki süreçte gerekli değerlendirmelerin yapılacağını aktardı.

Haber Kaynağı: Haşim Kılıç / NEFES Gazetesi

Zirvede Yer Değişikliği

Uzun süredir yüksek enflasyon oranlarıyla dünya gündeminin ilk sıralarında yer alan Arjantin, G20 ligindeki liderliğini Türkiye'ye kaptırdı. Yaşanan bu gelişmeyle birlikte Türkiye, G20 grubu içerisinde fiyat artış hızının en yüksek olduğu ülke konumuna yükselerek gruptaki diğer ekonomilerden negatif ayrıştı.

Sıralamada Türkiye'nin ardından ikinci sıraya gerileyen Arjantin'i, jeopolitik ve ekonomik gerilimlerin odağındaki Rusya takip etti.

G20 Enflasyon Liginde İlk 6 Sıra

Verilen güncel veriler doğrultusunda G20 ülkeleri arasında en yüksek enflasyona sahip ilk 6 ülke şu şekilde sıralandı:

• 1. Türkiye (Zirvenin yeni sahibi)

• 2. Arjantin

• 3. Rusya

• 4. Meksika

• 5. Brezilya

• 6. Hindistan

Gelişmekte olan ekonomilerin ağırlıkta olduğu listenin üçüncü sırasında Rusya yer alırken, Latin Amerika ülkelerinden Meksika dördüncü, Brezilya ise beşinci sırada kendine yer buldu. Listenin altıncı sırasında ise Asya'nın en büyük pazarlarından biri olan Hindistan yer aldı. Türkiye'nin bu grupta ilk sıraya yerleşmesi, makroekonomik istikrar ve enflasyonla mücadele grafiklerinde haftanın en çok konuşulan başlıklarından biri oldu.

GAZİ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’ÜN BİR ASIRLIK STRATEJİK VİZYONU

Karakoyunlu, açıklamasına Iğdır’ın tarihsel ve jeopolitik önemini hatırlatarak başladı. Bugün Türk dünyasını birbirine bağlayacak olan Zengezur Koridoru konuşulabiliyorsa, bunun temelinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ileri görüşlü devlet anlayışının yattığını belirten İSTAD Başkanı, tarihi süreci şu sözlerle özetledi:

"1932 yılına kadar Türkiye'nin Azerbaycan ile doğrudan bir kara bağlantısı bulunmamaktaydı. Atatürk'ün büyük girişimleri sonucunda Türkiye ile İran arasında yapılan sınır düzenlemesiyle Dilucu bölgesi topraklarımıza katılmış, buna karşılık Van'ın Kotur bölgesi İran'a bırakılmıştır. Bu stratejik hamle sayesinde Türkiye; Nahçıvan üzerinden Azerbaycan ve Türk Dünyası ile doğrudan temas kurma imkânı elde etmiştir. Bugün bu kapının önemi Zengezur Koridoru ile her geçen gün daha iyi anlaşılmaktadır."

"ALMANYA’YA GİTMEK IĞDIR’A GİTMEKTEN DAHA UCUZ!"

Ulaşım hatlarındaki ihmallerin sosyal adalet anlayışıyla bağdaşmadığını ifade eden Sefer Karakoyunlu, Iğdır uçuşlarındaki fahiş fiyat politikasını çevre illerle ve Avrupa uçuşlarıyla kıyaslayarak çarpıcı rakamlar paylaştı. Karakoyunlu'nun dikkat çektiği bilet fiyatı uçurumu şu şekilde:

Avrupa'nın birçok noktasına gitmenin Iğdır'a gitmekten daha ekonomik olduğu bu tablonun hiçbir ekonomik gerçeklikle açıklanamayacağını belirten Karakoyunlu; fahiş fiyatların yanı sıra özellikle yaz aylarında gurbetçilerin yoğun talebini karşılayacak koltuk kapasitesinin ve sefer sayısının bulunmadığını, bunun da krizi körüklediğini aktardı. Ayrıca İstanbul ve Ankara haricinde İzmir ve Antalya gibi büyükşehirlerden Iğdır’a direkt uçuş olmamasının çok büyük bir eksiklik olduğunu sözlerine ekledi.

İSTAD’IN ÇÖZÜM İÇİN ACİL BEKLENTİLERİ

Iğdır’ın daha fazla bekleyecek tahammülü kalmadığını belirten dernek yönetimi, sorunun çözümü için acilen atılması gereken adımları şu şekilde sıraladı:

· Uçak bileti fiyatlarının derhal makul ve erişilebilir seviyelere çekilmesi,

· Yaz sezonu başta olmak üzere yoğun dönemlerde ivedilikle ek seferlerin planlanması,

· Havalimanı altyapısının güçlendirilerek meteorolojik kaynaklı uçuş iptallerinin en aza indirilmesi,

· İzmir, Antalya ve diğer büyük şehirlerden Iğdır Havalimanı’na doğrudan (direkt) uçuşların başlatılması.

BAKANLIK VE THY’YE 'TARİHİ SORUMLULUK' ÇAĞRISI

Açıklamasının sonunda Başta Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı olmak üzere Türk Hava Yolları (THY) ve ilgili tüm kurumlara seslenen Sefer Karakoyunlu, bölgesel kalkınma ve Türk dünyası entegrasyonu konuşulurken Iğdır’ın kendi kaderine terk edilmesinin kabul edilemeyeceğini vurguladı. Karakoyunlu, yetkililerin yanıtlaması istemiyle şu soruları sordu:

"Atatürk'ün stratejik bir vizyonla Türkiye'ye kazandırdığı bu kapının sorunları bugün çözülmeyecekse ne zaman çözülmeyecek? Türk Dünyası'na açılan bu stratejik şehir desteklenmeyecekse ne zaman desteklenecek? Vatandaşın ve gurbetçinin sesi duyulmayacaksa ne zaman duyulacak? Çözüm şimdi değilse ne zaman? Unutulmamalıdır ki bu sorun çözüldüğünde kazanan Iğdır, kazanan Türkiye, kazanan tüm Türk dünyası olacaktır."

Türk Lirası Üzerindeki Baskıyı Azaltabilir

Raporda yer alan analizlere göre Jefferies International stratejisti Durukal Gün, ABD'nin seçim döneminden önce Türkiye'ye bir dolar swap hattı sunma ihtimalini masaya yatırdı. Gün'ün değerlendirmelerine göre, Trump yönetiminden gelebilecek böyle güçlü bir finansal destek adımı, Türkiye ekonomisi üzerinde çok yönlü pozitif etkiler yaratma potansiyeline sahip.

Olası bir swap hattının piyasalara yansımaları şu şekilde özetleniyor:

• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) net döviz rezervlerinin güçlenmesi.

• Yabancı ve yerli yatırımcının piyasaya duyduğu güvenin artması.

• Döviz kurlarında yaşanan dalgalanmaların ve Türk Lirası üzerindeki baskının hafiflemesi.

Dolarizasyona ve Enflasyon Beklentilerine Fren

Bloomberg raporunda ayrıca, olası bir swap anlaşmasının sadece kur seviyeleriyle sınırlı kalmayıp, makroekonomik dengelere de doğrudan katkı sağlayacağı vurgulandı.

Rapora göre bu kritik adım; Türkiye'nin kredi risk primini (CDS) düşürerek ülkenin dış borçlanma maliyetlerini aşağı çekebilir. Aynı zamanda piyasalardaki dolarizasyon eğilimini (dolara yönelimi) caydırarak, enflasyon beklentilerini sınırlamaya yönelik çabalara önemli bir ivme kazandırabilir.

Gemide Büyük Çaplı Yangın Çıktı

Ukraynalı yetkililer tarafından yapılan açıklamaya göre, Rus kamikaze İHA'larının isabet ettiği gemide şiddetli patlamaların ardından büyük çaplı bir yangın başladı. Olayın duyulması üzerine bölgeye hızla intikal eden Ukrayna donanmasına ait kurtarma botları, alevlere teslim olan gemiye ilk müdahaleyi gerçekleştirdi.

• Operasyon kapsamında yaralanan iki gemi personeli başarılı bir şekilde tahliye edilerek tedavi altına alındı.

• Alevleri kontrol altına almak ve gemideki hasarı en aza indirmek amacıyla başlatılan yangın söndürme çalışmaları ise devam ediyor.

Hedefteki Yabancı Gemiler

Saldırının kapsamına ilişkin çarpıcı bir açıklama da Ukrayna Başbakan Yardımcısı Oleksiy Kuleba'dan geldi. Kuleba, Rus İHA'larının Karadeniz'deki son dalga saldırılarında sadece söz konusu gemiyi değil, toplamda üç farklı yabancı uyruklu ticari gemiyi vurduğunu duyurdu.

Tahıl İhracatına Yönelik Sistematik Baskı

Bu olay, Karadeniz'deki gıda ve ticaret koridorlarına yönelik artan tehditlerin son halkası olarak kayıtlara geçti. Uzmanlar, bilhassa tarım ihracatının ana damarı konumundaki Odessa limanları ve çevresine yoğunlaşan bu tip askeri eylemlerin, Ukrayna'nın küresel pazara yönelik tahıl ihracatını sekteye uğratma amacı taşıdığını belirtiyor.

Sivil deniz taşımacılığındaki güvenlik krizinin ulaştığı boyutlar, geçtiğimiz Mart ayında İstanbul yakınlarında bir Türk gemisinin İHA ve İDA'lar (İnsansız Deniz Araçları) ile hedef alınmasıyla da uluslararası kamuoyunun gündemine gelmişti.

İthalat Günlük 161 Bin Varile Geriledi

Kpler ve LSEG verilerine göre, Türkiye'nin mayıs ayındaki Ural petrolü ithalatının günlük ortalama 161 bin varil seviyesinde kalması öngörülüyor. Bu miktar, yılın ilk dört ayındaki 189 bin varillik ortalamanın oldukça gerisinde kalırken, 2025 yılının mayıs ayında kaydedilen günlük 302 bin varillik hacmin ise neredeyse yarısına işaret ediyor.

Bu daralma, Körfez bölgesindeki arz sıkıntıları nedeniyle küresel petrol fiyatlarının yükseliş eğiliminde olduğu bir döneme denk geliyor.

Düşüşün Arkasındaki İki Neden: Yüksek Fiyatlar ve Asya Talebi

Sektör kaynaklarına göre ithalattaki bu sert düşüşün arkasında fiyat dengesizlikleri ve rotanın Asya'ya kayması yatıyor. Batılı bir ticaret uzmanı durumu, "Türkiye uzun süredir Rus petrolünü ciddi indirimlerle almaya alışmıştı. Fiyatların bu denli yükseldiği bir ortamda Ural petrolü almaya hazır değillerdi" sözleriyle özetliyor.

Ayrıca, nisan ve mayıs aylarındaki sevkiyatların azalmasında, başta Hindistan olmak üzere Asya pazarından gelen güçlü talebin piyasadaki ürün fazlasını eritmesi de kritik bir rol oynadı.

Açık Hazar Petrolü ile Kapatılıyor

LSEG raporlarına göre, deniz yoluyla yapılan Ural ihracatındaki bu düşüş, en azından Ocak 2025'ten bu yana görülen en düşük seviye olarak kayıtlara geçecek. Ancak Türkiye, bu açığı Rusya ve Kazakistan çıkışlı olan Hazar bölgesi CPC Blend petrolü ithalatını artırarak dengelemeye çalışıyor.

Öte yandan piyasalardaki fiyat dalgalanmaları da dikkat çekici boyutlarda. Bölgede patlak veren savaşın ardından Hindistan teslimatı bazında Ural petrolünün Brent petrolüne kıyasla varil başına primi önce 8 dolara kadar fırlamış, ardından 2 ile 4 dolar arasına inmişti. Yine de bu oranlar çatışma öncesi dönemin oldukça üzerinde seyrediyor.

Jeopolitik Baskılar ve Rusya'nın İhracat Artışı

Rusya cephesinde ise batı limanlarından yapılan ham petrol yüklemeleri mayıs ayının ilk yarısında yüzde 9'luk bir artışla günlük ortalama 2,35 ile 2,4 milyon varil seviyesine ulaştı.

Türkiye'nin enerji ithalatı rotasındaki bu değişim, jeopolitik kulisleri de yeniden akıllara getirdi. Hatırlanacağı üzere, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Eylül 2025'te gerçekleştirdiği Beyaz Saray ziyaretinde, ABD Başkanı Donald Trump Türkiye'den Rusya menşeli petrol ve doğal gaz alımlarını durdurmasını talep etmişti.

Uzun yıllardır Azerbaycan’ın haklı mücadelesinin sivil toplumdaki en sağlam iki sac ayağı olan İSTAD ve TADEF, ulusal egemenlik arayışının yalnızca sahadaki askeri unsurlarla sınırlı kalamayacağını tüm dünyaya kanıtlıyor. Bu iki gönül birliği kuruluşu, uluslararası lobi faaliyetlerinin, sistematik dezenformasyona karşı koymanın ve bir milletin meşru haklarını küresel arenada savunmanın hayati önem taşıdığını vurguluyor. Düzenlenen her etkinlik, Türk dünyasının barış, adalet ve istikrar talebini dünyaya duyuran sivil bir diplomasi platformu işlevi görüyor.

TARİHSEL BİRLİKTELİK VE SARSILMAZ İRADE

Bağımsızlığın 108. yılı münasebetiyle saygı duruşu ve Türkiye ile Azerbaycan milli marşlarının okunmasıyla başlayan program, "İki Devlet, Tek Millet" felsefesinin köklü bir dayanışmaya dayandığını bir kez daha gözler önüne serdi. Renkli ve coşkulu görüntülerin yanı sıra gecede, Türkiye ve Azerbaycan’ın geçmişten bugüne omuz omuza verdiği varoluş mücadeleleri anlatıldı. Tarih boyunca bu büyük kardeşlik ve bağımsızlık uğruna yitirilen canlar, derin bir saygı ve yoğun duygusal bir atmosferde anıldı.

Programda İSTAD Genel Başkanı Sefer Karakoyunlu, TADEF Genel Başkanı Adalet Turan, Zirve Reformcu Destek Merkezi STK Başkanı Elçin Ahundzade, Dünya Iğdır Dernekleri Federasyonu Başkanı İmdat Atabey, Avrupa Azerbaycan Diaspora Temsilcisi Ekber Gence, Türkiye Kıbrıs Cemiyeti Başkanı Rüşat Aydoğan ve MHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı Batuhan Pınar kürsüden davetlilere seslendiler.

Etkinlik kapsamında İSTAD bünyesinde faaliyet gösteren ve Şef Tekin Büyükkaya yönetimindeki “Türkiye Azerbaycan Kardeşlik Korosu” da unutulmaz bir sahne performansına imza attı. Türkiye ve Türk dünyasının farklı bölgelerinden seslendirilen eserler katılımcılar tarafından büyük beğeniyle karşılandı. Misafir sanatçılar Elgün Guliyev, Sevgi Keskin Manisalı ve Aida Gulzar da seslendirdikleri eserlerle geceye renk kattı.

Programın sunuculuğunu ise Çiler Boylu ile Azerbaycan’dan geceye misafir olan Nurane Eligızı ortak şekilde icra ettiler.

Program sonunda etkinliğe sponsor desteği sağlayan İYİ Parti GİK Üyesi ve iş insanı Özdemir Polat ile TADEF Başkan Vekili Parviz Mammadzade’ye, Türk dünyasına sundukları katkılar ve desteklerinden dolayı “Türk Dünyası Onur Plaketi” takdim edildi.

“İSTAD ve TADEF'in yaktığı bu sivil diplomasi meşalesi, uluslararası toplumun adalet terazisine konulan bir vicdan çağrısıdır. Bağımsızlık, büyük bedeller ödenerek kazanılmış ve sonsuza dek korunacak meşru bir haktır; bu hakkın saygıyla tanınması ise tüm özgür dünyanın ve uluslararası hukukun ortak sorumluluğudur.”

Kent Yaşam Gazetesi

SEFER KARAKOYUNLU: TARİHİN SAYFALARINI TEKER TEKER BİRLİKTE YAZDIK

İSTAD Başkanı Sefer Karakoyunlu gecede tarihi bir konuşmaya imza attı.

Karakoyunlu tarihsel gerçekliklerden referanslar vererek şunları söyledi;

“Selam olsun Can Azerbaycan'a! Sevgili gençler, değerli basın mensupları, bu özel günümüzde bizi yalnız bırakmadığınız için hepinize teşekkür ediyorum, saygılar sunuyorum.

Bugün birbirinden çok değerli sanatçılarımız ve Türkiye-Azerbaycan Kardeşlik Korosu'nun ekibi muhteşem bir gece yaşatacak hepimize. Biz onlara geçmeden önce Azerbaycan Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla ve Türkiye-Azerbaycan kardeşliği ile ilgili kısa bir bilgi vermek istiyorum. Azerbaycan Demokratik Halk Cumhuriyeti, Şark'ın ilk cumhuriyetidir; yani 28 Mayıs 1918'de kurulmuştur. Kuruluş aşamasında çok büyük çetinlikler çekmiştir. I. Dünya Savaşı sonrası Azerbaycanlılar büyük bir cesaret göstererek, bağımsızlık ruhuyla meydanlara inip "Bir kere yükselen bayrak bir daha inmez!" diyerek Şark'ın ilk cumhuriyetini kurmuşlardı. Bu vesileyle Şark'ın ilk cumhuriyetini kuranları, yaşatanları rahmetle ve şükranla anıyoruz.

Düşünün, o günkü şartlarda Osmanlı İmparatorluğu büyük çetinlikler içerisinde yedi düvele karşı savaşıyor. Bir taraftan da Azerbaycan bağımsızlık için mücadele veriyor. Ama bu arada tabii Ruslar var, Ermeniler boş durmuyor. Ermeniler, Azerbaycan'ın bu bağımsızlığını yok etmeye çalışıyorlar. 31 Mart hadiseleri vardır, tarihçi arkadaşlar bilir. Bir ayda yaklaşık 120.000 insanı katlediyorlar, soykırım yapıyorlar. Tabii buna Osmanlı İmparatorluğu zor durumda olmasına rağmen kayıtsız kalmıyor. Çünkü 1915'te Çanakkale'de yedi düvele karşı Osmanlı savaşırken, Türkler savaşırken yanlarında 3.000'e yakın Azerbaycan Türkü vardı, Kafkasya'dan gelen Türkler vardı. Buna Osmanlı kayıtsız kalamazdı ve kalmadı. Kafkas İslam Ordusu adında bir ordu kurarak başına Enver Paşa'nın üvey kardeşi, daha sonra soyadı kanunuyla Killigil olan Nuri Paşa'yı getirdi ve Gence üzerinden Bakü'ye kadar bütün işgallere son verildi. 15 Eylül 1918'de Bakü de azat oldu ve Azerbaycan'ın başkenti Bakü'ye taşınmış oldu. Bu büyük bir hadiseydi. Bu vesileyle Kafkas İslam Ordusu neferlerine ve o günkü şartlarda şehit olan tüm soydaşlarımıza rahmet diliyorum.”

“KARDEŞ KARDEŞE BORÇ VERMEZ, SADECE ELİNDEN TUTAR”

“Biz cumhuriyeti kurarken Gazi Mustafa Kemal Atatürk Samsun'a hareket ediyor. Oradan Havza, Sivas... Her gittiği yerde arkasından tutuklama emri var. Artık gideceği başka yer yok. Biliyorsunuz ki Erzurum, Iğdır, Kars, Ardahan, Artvin işgal altında kalıyor ve 30 Ekim 1918 mütarekesiyle Ruslar o bölgeyi boşaltıyor. Boşaltınca bölge bir anda sahipsiz kalıyor. Tam o zamanda da Atatürk Erzurum'a gidiyor. Erzurum'da Kazım Karabekir Paşa'nın desteğiyle Kurtuluş Savaşı başlatılıyor. Ve o Kurtuluş Savaşı'nın en büyük desteğini, o günkü şartlarda ayakta olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti veriyor. O günkü şartlarda Neriman Nerimanov, maalesef Azerbaycan tabii kısmen de olsa bağımsızlığını kaybetmiş, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği içinde olmuş ama Türkiye'yle veya Osmanlı'yla bağları hiçbir zaman kopmamış ve Türkiye'nin kurulduğu aşamada çok büyük kömekler (yardımlar) gönderilmiş; hatta Atatürk'e gönderilen bir mektupta -ki o mektup şu anda Anıtkabir'deki müzede sergileniyor- çok duygu dolu bir cümle var. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'e hitaben, "Paşam" diyor, "Kardeş kardeşe borç vermez, kardeş kardeşin ancak elinden tutar." diyor. Ve bizim Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda Azerbaycan'ın büyük desteği olmuş oluyor.”

“SÖZDE İNSAN HAKLARI SAVUNUCULARI KONU AZERBAYCAN OLUNCA SUSPUS”

“Böyle bir dostluk ve kardeşlik bu şekilde süregeliyor. Gün gelip dayanıyor, 70 yıl Azerbaycan esaret altında kalıyor. Belki bağımsızlığını kaybediyor kısmen ama o bağımsızlık ruhunu hiçbir zaman kaybetmiyor. 20 Ocak 1990'da Azerbaycan ve Türk halkı ayaklanıyor. Tekrar Azerbaycan bağımsızlık yoluna giriyor. Tekrar halk "Bir daha yükselen bayrak bir daha inmez!" diyerek aynı meydanlara iniyor ve 18 Ekim 1991'de Azerbaycan tekrar bağımsız oluyor. O günkü şartlarda yine Azerbaycan'ın yanında Türkiye vardı. İlk bağımsızlığını kabul eden ve dünyaya ilan eden Türkiye Cumhuriyeti'ydi. Ve bu dostluk, kardeşlik bu şekilde devam ederken maalesef Azerbaycan topraklarının %20'si dünyanın gözü önünde haksız yere işgal edildi. Bu işgal 28 yıl sürdü. Avrupa İnsan Hakları'ndan dem vuranlar, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, kendini insan hakları savunucusu sananlar haksız yere Azerbaycan'ın işgaline göz yumdular.”

“SORUN SADECE KARABAĞ DEĞİLDİ”

“Gün geldi, Azerbaycan askeri güçleri güçlendi, belli bir noktaya geldi. Cenap İlham Aliyev Bey, 2016'daki bir toplantısında -ki biz de dernek olarak katılmıştık, Ekber Gencebey'le o toplantıda beraberdik- dedi ki: "Buradan Ermenistan'daki annelere sesleniyorum. Sizin çocuklarınızın Karabağ'da ne işi var? Eğer onlar oradan çıkmazsa bu demir yumruk tepelerine inecek!" dedi. Ve gün geldi, gerçekten o demir yumruk 2020'de harekete geçti. 44 günlük muhteşem, kahramanlık dolu bir mücadele sonucu biz topraklarımızın %20'sini azat ettik ve 200 yıllık Karabağ problemini çözmüş olduk. Sadece Karabağ problemi değildi bu. Şuşa Beyannamesi, Zengezur Koridoru... Ve şu anda Azerbaycan, Kafkasya'nın parlayan yıldızı olarak yoluna devam ediyor. Aynı zamanda bu başarı, bu bağımsızlık, bu galibiyet; Türk Devletleri Teşkilatı'nın güçlenmesine, geleceğe daha emin adımlarla yürümemize vesile oldu. Yaşasın Türkiye-Azerbaycan kardeşliği ve dayanışması!”

ELÇİN AHUNDZADE: DÜŞMAN TÜRKİYE SINIRINI GEÇTİĞİ ANDA BÜTÜN AZERBAYCAN KEFENİNİ GİYİP GELİR

Zirve Reformcu Destek Merkezi STK Başkanı Elçin Ahundzade salonu ateşleyen bir konuşmaya imza attı. Ahundzade şunları söyledi;

“Başkanım Sefer Karakoyunlu'ya ve dostum, kardeşim Kahraman Bey'e teşekkür edirem. Burada her biriniz zaman taptınız (buldunuz), bu toplantıya katıldınız. Gazeteci Agil Bey, Gülserah Hanım, Devlet Sanatçısı Osman Bey, şaire Aygül Hanım, iş adamı Ülker Hanım ve Mahrem Bey, her birinizin ellerinden öpürem, hakkınızı helal edin. Biliyorsunuz, bizler politikacı değiliz, harbiyeciyiz (askeriz). Dünyanın neresinde savaş olarsa, inşallah savaşlarda da olmuşam, orada olacağam. Ona göre men sade kalbimde olan sözlerle diyeceğim. Biraz duygusal olarsa özürlü hesap edin (kusura bakmayın).

Tabii ki 108 yıl bundan önce Azerbaycan, Talat Paşa ve Nuri Paşa'nın rehberliğiyle bağımsızlığını kazandı. Allah onlara rahmet eylesin. Bütün Türk şehitlerine, Azerbaycan şehitlerine, Talat Paşa'ya ve Nuri Paşa'ya rahmet eylesin. Biz onlara borçluyuk arkadaşlar. Zaman zaman Azerbaycan her zaman öz müstakiliyyeti (bağımsızlığı) uğrunda savaş yapmış. Bağımsızlığımızı kazansak da bizi gene işgal etmiştiler. Ama buna bakmayarak, biz her zaman kanımızda, başımızda fikirleşmişik; kalbimizde fikirleşmişik. Bize analarımız, babalarımız söylüyorlar ki: "Bak yaddan çıkarma, sen Türksün!" Sovyetler Birliği'nde KGB işleyen (hüküm süren) zamanda babalarımız bize "Sen Türksen!" deyirdi. Ve biz hiçbir zaman Türkçülüğümüzü unutmadık. Her zaman biz Türkçe dedik, kalbimizden bayrakları dalgalandırdık.

Ona göre bizim çok zor günlerimizde de Türkiye hemşe (her zaman) bizim yanımızda oldu. Başkanım söyledi, Türkiye büyük savaş yapanda (verirken) birinci Azerbaycan'a malumat verdi ve yardım istedi. Bizim bütün analarımız, babalarımız kızıllarını (altınlarını) toplayarak Türkiye'ye gönderdi. Kurşunlarımızı gönderdik, silahlarımızı gönderdik, petrollerimizi gönderdik ve Türkiye ayağa kalktı. Çünkü Türkiye ayakta olmasaydı, Azerbaycan da ayakta olmazdı. Yani biz beraber Türkiye-Azerbaycan kardeşliğini dünyaya gösterdik. Türkiye'de ormanlar yanarken, deprem olarken Azerbaycan hiç kimseden sormadan (emir almadan) kendi topraklarımıza geldi ve Türk kardeşlerimizle mücadele etti. Dünyaya bir örnek gösterdi "İki devlet, bir millet" ne demektir diye.

Tabii ki Türkiye de bizim yanımızda oldu. "Türk'ün toprağı hiçbir zaman işgalde kalmaz" deyirler. Çünkü toprak şeref, namus demektir. 30 yıl bizim Karabağ Ermenilerin ve Ermenilerin arkasında duran Fransa'nın, Yunanistan'ın, Rusya'nın kömeğiyle (yardımıyla) işgalde kaldı. Azerbaycan askeri Türk askeriyle beraber eğitimlere katıldı.

Azerbaycan'ın Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dışişleri Bakanlığı ile beraber dünyaya "Karabağ Azerbaycan toprağıdır" dese de bizi hiç kimse işitmedi. Hiç kimse duymadı. Çünkü niye? Çünkü Avrupa bir Hristiyan kulübüdür. Bizler onlara hiçbir zaman gerekli değiliz. Onların işine... Güçlü devlet varsa onu hemen Irak'a döndersinler, Suriye'ye döndersinler, İran'a döndersinler, Afganistan'a döndersinler. Ona göre hem Türkiye'nin hem Azerbaycan'ın ekonomikasına darbeler vururlar, devlet çevirilişi (darbe) etmek isterler. Ama inanın onlar bunu hiç bacarmayacak (başaramayacak). Çünkü biz Türk evde doğuluruk (doğarız), şehit oluruk savaşlarda. Çünkü biz Türk'üz. Bir ölür, bin dirilirik.

Ama düşman hiçbir zaman unutmayacak, çünkü biz beraber olmalıyız, bir olmalıyız. Dede babalarımızın kabristanlarının çiğnenmemesi için, çocuklarımızın yaşaması için bir ve beraber olmalıyız. İnanınız bana, Türkiye'nin sınırlarını kim geçerse, Azerbaycan 10 milyonluk seferberlik ilan eder; Azerbaycan kefenini giyer. İran'da yaşayan 30 milyonluk Azerbaycan Türkü kefenini giyer, kendi topraklarımıza gelir ve Türk yolunda şehit olarık bu topraklarımızı geri alarız. Tanrı Türkü ve Azerbaycan'ı korusun!”

ADALET TURAN: KIRMIZIMIZ, HİLALİMİZ VE YILDIZIMIZ BİRDİR

TADEF Başkanı Adalet Turan da kısa bir konuşma yaptı. Turan şöyle konuştu;

“Bu anlamlı günde, bu salonu uzaktan yakından dolduran siz değerli kardeşlerimiz, büyüklerimiz... Bugün Azerbaycan'ımızın 108. yıldönümünü hep birlikte güzel, anlamlı bir şekilde kutlayacağız. Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz diyorum. Azerbaycan Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 108. yılı... Doğu ve Güney Kafkasya'da kurulan ilk demokratik cumhuriyet olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti 28 Mayıs 1918'de ilan edilmiştir. Kuruluş günü olarak 28 Mayıs 1918'de Mehmet Emin Resulzade liderliğinde kurulmuştur. Kendisini saygıyla, sevgiyle, rahmetle anıyoruz.

Tabii ki Azerbaycan Cumhuriyeti'nin kuruluşu, konuşmacı değerli gazi kardeşimizin de, değerli başkanımızın da anlattığı gibi çok kolay olmamıştır. Çok çetin yollardan geçilmiştir. Bir sürü şehitler vermişizdir, bir sürü gaziler vermişizdir. Nasıl ki Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu çok zor ve çetin olmuşsa, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin kuruluşu da böyle olmuştur. Ama ne mutlu ki bizler Türk'üz. Azerbaycan Türkü, Türkiye Türkü; hepimiz kardeşiz. Bir ananın, bir babanın evlatlarıyız. Hepimizin bayrağı kırmızı; rengimiz kırmızı, ayrıca mavi ve yeşil de var ancak kırmızımız yıldızımız ve hilalimiz bir... Biliyor musunuz, bizim vatanımızı simgeleyen ve bizi bu kırmızı al bayraklar altında süsleyen bayraklara hepimiz sahip çıkmışızdır. Bugün gerek Türkiye gerek Azerbaycan kardeşliği ta 108 yıl öncesine dayanan bir perçinleşmeyle kardeş ülke olmuştur. Hiçbir zaman Türkiye'nin ve Azerbaycan'ın kardeşliğini bozacak hiçbir güç yetmemiştir.

Evet, birtakım zorlukları yaşamışız. Azerbaycan topraklarımız 30 yıl esaret altında kalmıştır. Fakat 2020 8 Kasım günü 44 günlük yoğun ve çetin bir savaştan sonra özgürlüğüne kavuşmuştur. Burada çok şehitler verdik ve iki liderimizin, gerek Azerbaycan Cumhurbaşkanımız İlham Aliyev'in gerek Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın güçlü liderlikleriyle, güçlü komutanlıklarıyla, kurdukları güçlü ordularıyla bu zafere kavuşmuştur. Yaşasın Türkiye-Azerbaycan kardeşliği! "Karabağ Azerbaycan'dır" diyoruz ve bundan sonra da hep Azerbaycan olarak kalacaktır. Ben katılımlarınızdan dolayı hepinize teşekkür ediyorum. Türkiye Azerbaycan Dernekleri Federasyon Başkanı olarak da tüm dernek yöneticilerime teşekkür ediyorum. Bu organizasyonda emeği geçen başta Sefer Başkanıma ve onun ekibine ayrı ayrı teşekkür ediyorum. Bundan sonra devam edecek süreçte çok güzel müziklerimiz olacak, hepinize iyi eğlenceler diliyor, teşekkürlerimi sunuyorum. Var olun, sağ olun.”

BATUHAN PINAR: TURAN, MİLLİYETÇİ HAREKETİN VAR OLUŞ SEBEPLERİNDEN BİRİDİR

MHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı Batuhan Pınar da gecede konuşma yapanlar arasındaydı. MHP İstanbul İl Başkanı Volkan Yılmaz’ın selamını getiren Pınar şunları söyledi;

“Can Azerbaycan Türk dünyası hazinesinin incisi, öncüsü, sözcüsü, kıymetlisi... Sefer Başkanımın söylediği bir sözün tekrar altını çizmek isterim: "Doğudaki cumhuriyetin ilk kurucusu" diyebiliriz Türk dünyasının içinde. Bu anlamda Türk dünyasının diğer fertlerine demokratik cumhuriyetin uygulanabilir olduğunu göstermiştir. Türkiye Cumhuriyeti de bu yoldan ilerlemiştir. Bu anlamda Azerbaycan'ın bu hareketi bizlere öncülük etmiştir, bunu söyleyebiliriz. Türk Dünyası ve Turan, Milliyetçi Hareket'in var oluş sebeplerinden biridir. "Dilde, fikirde, işte birlik" şiarıyla hareket eden Milliyetçi Hareket'in, Türk dünyasının ve Azerbaycan'ın her daim yanında olduğunu tekrardan zikredelim. Bu anlamda tüm kıymetli haziruna burada bulunduğu için teşekkür ediyorum, iyi seyirler diliyorum.”

İMDAT ATABEY: KÖKÜMÜZ, KÖKENİMİZ AYNIDIR

Dünya Iğdır Dernekleri Federasyonu Başkanı İmdat Atabey de kürsüde söz aldı. Atabey davetlilere şöyle seslendi;

“Öncelikle değerli başkanıma, haziruna ve hanımefendiler, beyefendilere hoş geldiniz diyorum. Sefalar getirdiniz. Her dönem böyle toplantılar yaparak içimizde coşan Türklüğümüzü öne çıkarmak, bağırıp derdimizi anlatacağımız platformu oluşturduğu için tekrar kendisine teşekkür ediyorum. Bugün burada 108. kuruluş yılını kutladığımız Can Azerbaycan'ın bağımsızlık gününü, Cumhuriyet gününü kutluyorum. Nice böyle bayramları Allah bize nasip etsin diyorum. 28 Mayıs 1918'de ilk bağımsızlığını, ilk cumhuriyeti kuran devlet Azerbaycan devletidir ve tüm dünyaya da örnek olmuştur. İçimizi burkan bir sebep var: Ortadoğu Türklerin yurdu olmasına nazaran biz bölünmüşüz; bir kısmımız İran'da, bir kısmımız Türkiye'de, bir kısmımız Azerbaycan'da kalmışız. Kökümüz, kökenimiz hepimiz aynı. Fark eden hiçbir şeyimiz yok. Burada Türklükte birliği, Türk olmanın gururunu yaşıyoruz. Hepinize saygılarımı sunuyorum. Yaşasın Azerbaycan-Türkiye kardeşliği! Yaşasın Türkiye, yaşasın Azerbaycan! İçimizde bir feryadımız var: Her zaman, yıllardır, 1918'den bu tarafa "Bir defa yükselen bayrak bir daha inmez!" Allah'ın izniyle de inmeyecektir, sonsuza kadar ilelebet devam edecektir. Saygılarımı sunuyorum, sağ olun.”

EKBER GENCE: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÖNÜNDE 60 GÜN MİTİNG YAPTIK

Avrupa Azerbaycan Diaspora Temsilcisi Ekber Gence, özellikle Avrupa’da yürüttükleri çalışmalar hakkında bilgiler verdi. Gence şöyle konuştu;

“Çok kıymetli Azerbaycan ve Türkiye sevdalıları... Şimdi ben İsviçre'den geliyorum buraya. Sayın başkanım dedi ki: "Ekber, hiçbir yere gitmesen de bu toplantıya mutlaka gelmen lazım." Çünkü tam 40 senedir ben İsviçre'de yaşıyorum. Bağımsızlığın ilan edildiği gün bayrağımızı Birleşmiş Milletler'e asacak hiç kimse yoktu. Sene 1999 ve gün bugün. "O gün burada olmam lazım," dedi Ekber. Başkanımı bir alkışlayalım mı? Gerçekten hepimizden çok emek veren, bu davayı sırtlayan, bugüne kadar taşıyan o insana huzurlarınızda binlerce kere teşekkür ediyorum.

44 günlük Karabağ savaşımız oldu. Avrupa'nın 60 şehrinde ve Cenevre'nin tam önünde, Birleşmiş Milletler'in karşısında 60 gün miting yaptık. Birleşmiş Milletler'deki delegasyon, büyükelçiler dediler ki: "Artık verin bu insanların topraklarını Ermeniler, yakamız kurtulsun. Bu insanlar bizi rahat bırakmıyor. Yeter artık Azerbaycan öz topraklarına, Karabağına kavuşsun." Tam 40 senedir biz mücadele ediyoruz Sayın Başkanımla birlikte. Ne mutlu bizlere ki bugünleri bizler gördük. 108 sene önce Mehmet Emin Resulzade'nin açmış olduğu yoldan bugüne kadar biz ayakta durarak büyük bir heyecanla, büyük bir şuurla geldik. Bundan sonra da dünya milletleri var oldukça Türklük var olacak, Türk milleti var olacak, Turan var olacak. Yaşasın Türkiye, yaşasın Azerbaycan birliği, kardeşliği! Sağ olun, var olun.” Fazıl Anıl Kılıçlı

Açıklamasında bazı eski diplomatlara da sert tepki gösteren Attar, 44 günlük Karabağ Savaşı sırasında Azerbaycan’a yönelik iftiralara sessiz kalan isimlerin bugün Memmedov’u hedef almasını manidar bulduğunu belirtti. "Trollere alıştık ama şimdi de iki kardeş ülkenin arasını açma işi eski diplomatlara kadar düştü" ifadelerini kullanan Attar, Türkiye ile Azerbaycan'ın "bir yürek, bir can" olduğu mesajıyla sözlerini noktaladı.

TARTIŞMALARIN MERKEZİNDEKİ O AÇIKLAMALAR

Söz konusu tartışmalar, Büyükelçi Reşad Memmedov’un Cumhuriyet gazetesine verdiği mülakatla alevlenmişti. Türkiye'nin Ermenistan ile sınırları açmak istediği ancak Azerbaycan'ın buna engel olduğu yönündeki iddiaları kesin bir dille yalanlayan Memmedov, her iki ülkenin de Erivan ile yürüttüğü normalleşme süreçlerinin birbirine paralel ve koordineli ilerlediğini belirtmişti.

Büyükelçi'nin çizdiği projeksiyona göre; 7 Haziran'da Ermenistan'da yapılacak seçimlerin ardından Erivan yönetiminin Azerbaycan'a yönelik toprak iddialarını barındıran anayasasını değiştirmesi bekleniyor. Bu değişikliğin ardından taraflar arasında nihai barış anlaşması imzalanacak. Sürecin başarıyla tamamlanmasıyla birlikte de hem Ermenistan-Azerbaycan sınırları hem de Ermenistan-Türkiye arasındaki Iğdır Alican ve Kars Akyaka sınır kapıları eş zamanlı olarak açılacak.

BÖLGESEL BARIŞ İÇİN ATILAN KARŞILIKLI ADIMLAR

Diplomatik trafiğin arka planında ise 8 Ağustos 2025 tarihinde ABD Başkanı Donald Trump'ın ev sahipliğinde Washington'da gerçekleştirilen ve iki ülkenin dışişleri bakanları tarafından kabul edilen 17 maddelik anlaşma taslağı yatıyor. Bu taslak, toprak bütünlüğünün karşılıklı tanınmasını, iç işlerine karışmamayı ve sınır güvenliğinde iş birliğini temel alıyor.

Türkiye cephesinde de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın "Nihai barış anlaşmasına imza atıldığında biz de normalleşmeye hazırız" stratejisi doğrultusunda somut adımlar atılmaya devam ediliyor. 13 Mayıs itibarıyla Türkiye ile Ermenistan arasında doğrudan ihracatın başlatılmasına yönelik bürokratik hazırlıklar tamamlandı. Öte yandan, 28 Nisan'da Kars'ta toplanan Ortak Çalışma Grubu, Karabağ Savaşı nedeniyle 1993'ten bu yana kapalı olan Kars-Gümrü demiryolunun rehabilite edilerek yeniden faaliyete geçirilmesi için çalışmaları hızlandırdı. Bu hattın açılmasının, Ermenistan'ın Batı'ya açılması ve Gürcistan üzerinden Orta Asya lojistik ağlarına bağlanması açısından bölgesel ticarete büyük bir ivme kazandırması öngörülüyor.

Bakan Francken, Atatürk’ün modernleşme ve toplumsal eşitlik konusundaki öncü rolüne vurgu yaparak, onun laiklik anlayışına ve kadın hakları konusundaki devrimci duruşuna değindi. Atatürk’ün; eğitim ve seçme-seçilme hakkı başta olmak üzere kadın haklarını, pek çok Batı Avrupa ülkesinden çok daha erken bir dönemde hayata geçirdiğini belirterek takdirlerini sundu.

"Yine Hiç Tereddüt Etmeden Diz Çökerim"

Francken, paylaşımında 2025 yılındaki Anıtkabir ziyaretine de duygusal bir atıfta bulundu. O dönem Atatürk’ün mozolesi önünde diz çökerek saygısını gösterdiğini hatırlatan Bakan, şu dikkat çekici ifadeleri kullandı:

"O gün mozolenin önünde hiç tereddüt etmeden diz çökmüştüm ve bugün olsa yine hiç düşünmeden aynısını yaparım. Dünyanın Atatürk gibi vizyoner insanlara çok daha fazla ihtiyacı var."

Aralarında Francken’in de bulunduğu Belçika heyeti, resmi programları kapsamında dün Anıtkabir’i ziyaret ederek Ata’nın huzuruna çıkmıştı. Bakanın bu açıklamaları, hem askeri hem de siyasi bir deha olarak Atatürk’ün uluslararası arenadaki saygınlığını bir kez daha ön plana çıkardı.

Nefes'ten Mehmet Efe Altay'ın haberine göre, Batı medyasında yer alan analizlerde, İncil’in Vahiy bölümünde geçen "Altıncı melek kâsesini büyük Fırat nehri üzerine döktü ve suları kurudu" ifadesine atıfta bulunularak, nehrin kurumasının büyük bir küresel değişimin başlangıcı olduğu iddia ediliyor. "Suları kuruyacak" şeklindeki dini kehanetler üzerinden yürütülen bu spekülasyonlar geniş bir kitlede panik yaratsa da, bilim dünyası bu iddialara karşı çok daha somut ve yıkıcı bir gerçeğe işaret ediyor.

KÜRESEL ISINMA VE YANLIŞ SU POLİTİKASI

Uzmanlara göre Fırat’taki bu dramatik değişim, kutsal metinlerin ötesinde, insan eliyle hızlandırılan küresel ısınma ve yanlış su politikalarının doğrudan bir sonucu.

NASA tarafından yayımlanan raporlar, iddiaların bilimsel boyutunun ne kadar vahim olduğunu gözler önüne seriyor. 2013 tarihli bir araştırmaya göre, Dicle ve Fırat nehir havzaları, 2003 ile 2009 yılları arasında neredeyse Ölü Deniz’in toplam hacmine eşdeğer miktarda tatlı su kaybetti. Araştırmacılar bu devasa kaybın temel nedenini, şiddetli kuraklıkla birleşen kontrolsüz yeraltı suyu tüketimine bağlıyor.

2040'TA TAMAMEN KURUYABİLİR

Irak Su Kaynakları Bakanlığı ise çok daha karanlık bir tablo çizerek, eğer radikal ve acil önlemler alınmazsa Fırat Nehri’nin 2040 yılına kadar tamamen kuruyabileceği uyarısında bulunuyor.

Nehrin kuruması sadece bir gelecek tahmini değil, bölge halkı için şimdiden bir hayatta kalma mücadelesine dönüşmüş durumda. Tarımsal üretimin durma noktasına gelmesi ve içme suyuna erişimin zorlaşması, Ortadoğu’da yeni bir insani krizin kapılarını aralıyor. Dicle Nehri Koruyucuları Derneği’nden aktivist Naseer Baqar, bölgedeki trajedinin sağlık boyutuna dikkat çekerek; su krizi sebebiyle ishal, tifo ve kolera gibi salgın hastalıkların hızla yayıldığını, hükümetin ise bu sağlık krizi karşısında yetersiz kaldığını belirtiyor. Binlerce yıldır bölgeye can veren Fırat, bugün hem dini tartışmaların hem de çevresel bir felaketin merkezinde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Sahada Son Durum: Silahların Gölgesinde Diplomasi

Savaşın genel seyrine bakıldığında, son haftalarda çatışmaların özellikle stratejik enerji geçiş noktaları ve kritik savunma hatları çevresinde kilitlendiği görülüyor. 10 Mayıs 2026 itibarıyla gelen raporlar, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki deniz trafiğinde yaşanan gerginliklerin petrol arzını baskılamaya devam ettiğini, ancak cephe hatlarında büyük bir kara harekatından ziyade karşılıklı hava ve füze operasyonlarının sürdüğünü gösteriyor. Tarafların lojistik kapasitelerinin zorlandığı bu aşamada, ekonomik maliyetlerin artması ve uluslararası toplumun ateşkes yönündeki baskısının her geçen gün ağırlaştığı ifade ediliyor.

İran’dan gelen bu resmi yanıtın, Washington ve müttefikleri tarafından detaylı bir incelemeye alındığı belirtilirken; bölgedeki askeri hareketliliğin, bu diplomatik manevranın ardından nasıl bir şekil alacağı tüm dünya tarafından yakından takip ediliyor. Uzmanlar, Pakistan’ın arabuluculuk rolünün bu denli ileri gitmesinin barış umutlarını artırdığını, ancak sahadaki kırılgan yapının her an yeni bir tırmanışa açık olduğunu hatırlatıyor. Şimdi gözler, Tahran’ın mektubundaki şartlara ve Beyaz Saray’dan gelecek muhtemel karşı açıklamalara çevrilmiş durumda.

Kore Savaşı'ndan Günümüze: Hantavirüsün Kökeni ve Yapısı

Bunyaviridae ailesine mensup bir RNA virüsü olan hantavirüs, ismini ilk kez izole edildiği Güney Kore’deki Hantaan Nehri’nden almaktadır. Yaklaşık 40’tan fazla türü bulunan bu virüs ailesinin 20 kadar tipinin insanlarda hastalık yapabildiği uzmanlar tarafından belirtilmektedir. Tarihsel olarak ilk kez Kore Savaşı sırasında Türk askerleri arasında da görülmesiyle dünya tıp literatüründe geniş yer bulan bu virüs, günümüzde modern sağlık sistemleri tarafından tanınan ve takip edilen bir enfeksiyon ajanıdır.

Bulaş Yolları ve Kemirgen Teması

Hantavirüsün insanlara temel bulaş yolu, fare ve sıçan gibi kemirgenlerin idrar, dışkı ve salgılarıyla kirlenmiş tozların veya ortam havasının solunmasıdır. Kemirgenlerde herhangi bir hastalığa yol açmadan kronik olarak taşınan virüs, bu hayvanların çıkartılarının bulunduğu kırsal veya şehir ortamlarında insanlar için risk teşkil edebilmektedir. Kemirgen ısırmasıyla bulaşma durumu oldukça nadir görülürken, virüsün genellikle insandan insana geçmediği ve kan transfüzyonuyla bulaşmadığı bilimsel verilerle desteklenmektedir. Ayrıca virüsün mide asidine karşı dirençsiz oluşu, gıdalar yoluyla bulaşma ihtimalini de oldukça düşük kılmaktadır.

Coğrafi Farklılıklar ve Klinik Tablo

Virüsün yol açtığı hastalık tabloları, görüldüğü coğrafyaya göre keskin farklılıklar göstermektedir. Asya ve Avrupa kıtalarında görülen hantavirüs tipleri genellikle böbrek tutulumuyla seyreden "Kanamalı Ateşle seyreden Renal Sendrom" (HFRS) tablosuna yol açarken, Amerika kıtasındaki tipler akciğerleri hedef alan "Hantavirüs Pulmoner Sendrom" (HPS) riskini taşımaktadır. Avrupa ve Asya’daki vakalarda ölüm oranları %3 seviyelerine kadar çıkabilmekle birlikte, virüsün insandan insana bulaşma kabiliyetinin zayıflığı büyük çaplı bir salgın oluşmasını engellemektedir.

Uzman Görüşleri ve Güncel Durum

Prof. Dr. Alpay Azap gibi enfeksiyon hastalıkları uzmanları, hantavirüsün yeni bir tehdit olmadığını ve dünya genelinde bir pandemi riskinin kesinlikle beklenmediğini vurgulamaktadır. Avrupa ve Amerika’daki hastalık kontrol merkezleri (CDC ve ECDC) de risk seviyesini "çok düşük" olarak sınıflamaya devam etmektedir. Ünlü içerik üreticisi Ruhi Çenet’in bir içerik çalışması sonrası önlem amaçlı kendisini karantinaya almasıyla gündeme gelen virüsün kuluçka süresi genellikle 12 ila 21 gün arasında değişmektedir. DSÖ'nün son açıklamasıyla birlikte, hantavirüsün kontrol edilebilir ve bölgesel bir sağlık sorunu olduğu, küresel bir kriz potansiyeli taşımadığı bir kez daha tescillenmiş oldu.

Yapay Zeka ve Özel Krediler: Yeni Dönemin Risk Haritası

Geleneksel ekonomik risklerin yanı sıra teknolojik gelişmeler de Fed’in radarında yer alıyor. Raporda, yapay zekanın hızla yaygınlaşmasının iş gücü piyasasında zayıflamaya yol açabileceği ve sermaye harcamalarının artan oranda borçla finanse edilmesinin sistemde tehlikeli bir kaldıraç etkisi yaratabileceği belirtiliyor. Ayrıca özel kredi piyasasının, yatırımcıların geri çekilmesi ve borçluların kredi kalitesindeki bozulmalar nedeniyle baskı altında olduğu, bu durumun genel kredi koşullarını sertleştirerek daha geniş piyasalara yayılabilecek olumsuz etkiler doğurabileceği kaydediliyor.

Jeopolitik gerilimlerin kötüleşmesinin geniş çaplı olumsuz etkilere yol açabileceğini belirten Fed, uzun süreli bir çatışmanın tedarik zincirindeki aksamalarla birleşmesi halinde küresel enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturmaya devam edeceği uyarısında bulundu. Bu durumun sadece ABD’de değil, dünya genelinde ciddi bir ekonomik yavaşlamaya neden olabileceği ifade ediliyor. Raporda ayrıca kalıcı enflasyon, siber saldırılar, piyasa likiditesindeki oynaklık ve borç sürdürülebilirliği gibi konuların da finansal istikrara yönelik diğer kritik endişeler olduğu aktarılıyor.

GECE YARISI KOMANDO BASKINI VE SABOTAJ

Tasnim Haber Ajansı’nın yayınladığı çarpıcı videolarda, gece karanlığında tankere yaklaşan en az iki sürat teknesinden sızan silahlı İranlı komandoların güverteyi hızlıca kontrol altına aldığı görülüyor. Operasyonun hemen ardından gemideki orijinal bayrak indirilerek yerine İran bayrağı asıldı. İranlı yetkililer, el koyma işleminin ardından yaptıkları açıklamada geminin "İran milletinin çıkarlarına zarar verecek ve bölgedeki petrol akış düzenini bozacak faaliyetler" içinde olduğunu iddia etti. Bu açıklama, küresel nakliye koridorundaki güvenlik endişelerini bir kez daha tetikledi.

ABD YAPTIRIM LİSTESİNDEKİ "GÖLGE" GEMİ

Olayı bir diplomatik paradoksa dönüştüren asıl detay ise Ocean Koi’nin geçtiğimiz aylardaki faaliyetlerinde saklı. 2026 yılının Şubat ayında ABD Hazine Bakanlığı, bu gemiyi İran’ın ham petrolünü yasa dışı yollarla dünya pazarına ulaştıran "gölge filonun" kilit bir bileşeni olarak tanımlamış ve yaptırım listesine almıştı. Milyonlarca varil İran yakıtını kaçak yollarla taşımakla suçlanan bir geminin, aylar sonra bizzat İran ordusu tarafından "ihracatı sabote etmekle" suçlanarak alıkonulması, bölgedeki stratejik dengelerin ne kadar karmaşık olduğunu gözler önüne serdi.

ENERJİ KORİDORUNDA İÇ HESAPLAŞMA

Daha önce İran petrolünü taşıdığı gerekçesiyle Batı’nın yaptırımlarına maruz kalan bir tankerin, şimdi yine İran tarafından hedef alınması farklı senaryoları gündeme taşıdı. Uzmanlar, bu operasyonun illegal nakliye ağları arasındaki bir iç hesaplaşmadan veya gemi yönetiminin taraf değiştirmiş olma ihtimalinden kaynaklanabileceğini belirtiyor. Hürmüz Boğazı’ndaki bu son gelişme, "gölge filoların" sadece uluslararası yaptırımlara karşı değil, kendi içlerinde de büyük bir kaos ve çatışma riski barındırdığını kanıtlarken; Ocean Koi’nin alıkonulmasının küresel enerji piyasalarındaki yankıları yakından takip ediliyor.

HANTAVİRÜSÜN ANA KAYNAĞI VE BULAŞMA YOLLARI

Hantavirüsün doğadaki birincil taşıyıcıları fare ve sıçan gibi kemirgenlerdir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, virüs bu hayvanlarda herhangi bir hastalığa yol açmadan kronik ve asemptomatik bir enfeksiyon şeklinde seyrediyor. Virüs, enfekte olmuş kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve tükürüğü yoluyla çevreye yayılıyor. İnsanlara temel bulaş yolu ise bu atıklarla kirlenmiş tozların veya ortam havasının solunmasıdır. Kemirgen ısırmasıyla bulaş oldukça nadir görülürken, virüsün mide asidine karşı dirençsiz olması nedeniyle gıdalarla bulaşma ihtimali şüpheli kabul ediliyor. Ayrıca yapılan araştırmalar, virüsün kan transfüzyonuyla geçmediğini ve evcil hayvanların (kedi, köpek) virüsü taşımadığını, ancak dışkıları taşıyarak aracılık edebileceğini gösteriyor.

KORE SAVAŞI'NDAN GÜNÜMÜZE VİRÜSÜN TARİHÇESİ

Enfeksiyon hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Alpay Azap, Hantavirüsün yeni bir tehdit olmadığını, aksine uzun yıllardır bilinen bir virüs ailesi olduğunu vurguluyor. Yaklaşık 40 türü bulunan virüsün 20’sinin insanlarda hastalık yapabildiğini belirten Azap, virüsün tıp dünyasında ilk kez Kore Savaşı sırasında fark edildiğini hatırlatıyor. O dönemde Kore’de savaşan Türk askerleri arasında da Hantavirüs kaynaklı vakaların ve can kayıplarının yaşandığı biliniyor. Virüsün kuluçka süresi genellikle 12 ila 21 gün arasında değişse de, bağışıklık durumu ve çevresel faktörlere bağlı olarak bu süre 5 gün ile 60 gün arasında farklılık gösterebiliyor.

PANDEMİ RİSKİ VE UZMAN GÖRÜŞLERİ

Toplumdaki pandemi endişelerine yönelik açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Alpay Azap, Hantavirüsün kişiden kişiye bulaşma özelliğinin bulunmadığına dikkat çekti. Sadece Güney Amerika’da görülen "Andes" tipi virüs için çok sınırlı şüpheli bildirimler olsa da, genel olarak vakaların ortak bir kaynaktan (kemirgen atıkları) bulaştığı kabul ediliyor. Avrupa ve Amerika’daki hastalık kontrol merkezlerinin pandemi riskini "çok düşük" olarak sınıflandırdığını belirten Azap, büyük bir salgın beklentisinin olmadığını ifade ederek vatandaşları sakin olmaya davet etti. Virüsün akciğer tutulumu yapan tiplerinde tablo ağırlaşsa da, Avrupa ve Asya tiplerinde ölüm oranları binde 1 ile yüzde 3 gibi düşük seviyelerde seyrediyor.

RUHİ ÇENET SAĞLIK DURUMU HAKKINDA AÇIKLAMA YAPTI

Hantavirüsün yeniden konuşulmasına neden olan gelişmelerden biri de ünlü YouTuber Ruhi Çenet’in açıklamaları oldu. Virüsle ilgili bir içerik çalışması veya temas şüphesi nedeniyle kendisini önlem amaçlı karantinaya aldığını duyuran Çenet, bir süre toplum içine karışmayacağını açıkladı. Sağlık ekipleriyle sürekli temas halinde olduğunu belirten ünlü isim, herhangi bir halsizlik veya ateş belirtisi hissettiği an maskesini takıp tıbbi yardım çağırmak üzere hazır beklediğini söyledi. Bu gelişme, virüsün kuluçka süresi boyunca semptom takibi yapmanın önemini bir kez daha gündeme getirdi.

Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından yaşanan o kritik ve belirsiz süreçte Aliyev’in stratejik dehasına vurgu yapan Kürşad Zorlu, liderin Azerbaycan için en doğru istikameti Türk dünyası olarak belirlediğini dile getirdi. Aliyev’in dış politikada hayata geçirdiği çok yönlü ve dengeli siyaset sayesinde, Azerbaycan’ın hinterlandını Batı’dan Doğu’ya uzanan stratejik merkezlerle güçlendirmeyi başardığını belirten Zorlu, bu vizyonun günümüzdeki devlet hüviyetinin çekirdeğini oluşturduğunu söyledi. Zorlu’ya göre Aliyev, gerçekçilik ve "tedrici" olarak adlandırılan adım adım ilerleme politikasıyla Türkiye ile olan ilişkileri sarsılmaz bir sürekliliğe kavuşturdu.

Panelin en can alıcı noktalarından birini ise Karabağ Zaferi ve Aliyev’in mirası arasındaki kopmaz bağ oluşturdu. Kürşad Zorlu, bugün Cumhurbaşkanı İlham Aliyev liderliğinde bölgesinde kendini kanıtlamış olan Azerbaycan’ın bu başarısının tesadüf olmadığını, temellerinin merhum lider Haydar Aliyev tarafından sabırla atıldığını vurguladı. Zorlu, Karabağ Zaferi’nin arka planındaki temel dayanak noktasının Aliyev’in ektiği tohumlar ve kurduğu çok yönlü iletişim biçimi olduğunu belirterek, bu büyük zaferin tüm Türk dünyası için tarihi bir gurur vesilesi olduğunu ifade ederek sözlerini noktaladı.

Türkiye-Azerbaycan Dostluk İşbirliği ve Dayanışma Vakfı (TADİV), kuruluşunun 29. yılında anlamlı bir vefa örneğine imza atıyor. Modern Azerbaycan’ın mimarı ve Türk dünyasının ortak değeri ulu önder Haydar Aliyev, doğumunun 103. yıl dönümü anısına düzenlenen özel bir panelle yâd edilecek.

4 Mayıs 2026 Pazartesi günü saat 15:00’te başlayacak olan panel, Çankaya’nın diplomatik merkezinde yer alan TADİV-Şuşa Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek.

Seçkin İsimler ve Diplomatik Zirve

Panelin açılış ve selamlama konuşmaları, sadece anıları tazelemekle kalmayacak, aynı zamanda Türk dünyasının güncel birlikteliğine de ışık tutacak. Etkinliğin konuşmacı listesi adeta bir "Türk Dünyası Şurası" niteliği taşıyor:

• Prof. Dr. Aygün Attar: TADİV Başkanı

• Prof. Dr. Kürşad Zorlu: AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı

• Ayşe Uzer: T.C. Dışişleri Bakanlığı Kafkasya Genel Müdür Yardımcısı

"Beş Devlet, Tek Millet" Diplomasisi

Panelin en dikkat çekici yanı ise, Türk dünyasının kardeş cumhuriyetlerinin Ankara’daki temsilcilerini tam kadro bir araya getirmesi. Haydar Aliyev’in "Bir millet, iki devlet" vizyonunun ötesine geçerek tüm Türk coğrafyasını kapsayan mirası, şu isimler tarafından değerlendirilecek:

• Dr. Reşad Memmedov: Azerbaycan Cumhuriyeti Büyükelçisi

• Yerkebulan Sapiyev: Kazakistan Cumhuriyeti Büyükelçisi

• Ruslan Kazakbayev: Kırgızistan Cumhuriyeti Büyükelçisi

• İlham Haydarov: Özbekistan Cumhuriyeti Büyükelçisi

• Mekan İşankuliyev: Türkmenistan Cumhuriyeti Büyükelçisi

Etkinlik Bilgileri:

• Tarih: 4 Mayıs 2026, Pazartesi

• Saat: 15:00

• Yer: TADİV-Şuşa Kongre Merkezi

• Adres: A. Fethi Okyar Sokak No:14, Diplomatik Site Or-An / Çankaya

Türk dünyasının birlik ve beraberlik mesajlarının verileceği bu önemli etkinlik, Haydar Aliyev’in mirasını geleceğe taşımayı hedefliyor. Diplomasi koridorlarında "Pazartesi günü Ankara'da Türk birliği rüzgarı esecek" yorumları şimdiden yapılmaya başlandı bile!

• Ons Altın: Son dönemin en düşük seviyelerini test ederek 4.518 dolara kadar geriledi. Yeni günün sabah saatlerinde ise hafif bir toparlanmayla 4.547 dolardan işlem görüyor.

• Gümüş: Düşüşünü derinleştirerek 70 dolar seviyesine kadar indikten sonra, sınırlı bir tepki alımıyla 71 dolar seviyesine yükseldi.

Yurt İçi Altın Piyasasında "Makas" Dikkat Çekiyor

Yurt içinde gram altın fiyatları, hem küresel ons fiyatındaki düşüşten hem de dolar/TL kurundaki hareketlilikten etkilendi. Ancak piyasanın kalbi Kapalıçarşı ile resmi rakamlar arasındaki fark açılmaya devam ediyor:

Enerji Piyasasında Ters Rüzgarlar: Petrol 120 Doları Gördü

Altın ve gümüşün aksine, petrol fiyatları Fed kararının hemen ardından adeta fırladı. Fed kararı sonrası arz ve talep dengesine dair endişelerle petrolün varili 120 dolara kadar tırmandı. Ancak bu seviyede kalıcı olamayan piyasada, gece saatlerinde gelen kâr satışları etkili oldu. Petrol, sabah saatlerinde 113 dolar seviyesinde dengelenerek kazançlarının bir kısmını geri verdi.

Belirsizlik Volatiliteyi Besliyor

Fed’in faizleri sabit tutmasına karşın gelecek döneme dair net bir sinyal vermemesi ve karar vericiler arasındaki görüş ayrılıkları, piyasa oyuncularını tedirgin etmeye devam ediyor. Uzmanlar, Fed metnindeki bu "çatlak seslerin" önümüzdeki günlerde de fiyatlamalarda yüksek oynaklığa (volatilite) neden olabileceği konusunda uyarıyor.

• Biyoyakıt İştahı: Enerji fiyatlarındaki artış, palm yağı gibi biyoyakıt ham maddelerine olan yönelimi hızlandırıyor.

• Gübre Maliyetleri: Savaşın etkisiyle artan gübre maliyetleri, çiftçilerin kullanımı azaltmasına ve dolayısıyla üretim tarafında yeni riskler oluşmasına neden oluyor.

İklim Tehlikesi ve Soya Yağı Desteği

Piyasa sadece savaşla değil, aynı zamanda iklimsel bir tehdit olan El Niño ile de karşı karşıya. Uzmanlar, Eylül ayına kadar Pasifik Okyanusu’nda oluşabilecek bir El Niño olayının küresel sıcaklıkları artırarak tarımsal hasada ciddi darbe vurabileceği konusunda uyarıyor.

Fiyatlamalardaki bir diğer kritik destek noktası ise soya yağı piyasası oldu. Palm yağının en yakın ikamesi olan soya yağı, Chicago borsasında Kasım 2022’den bu yana en yüksek seviyelerinde işlem görerek piyasadaki yukarı yönlü ivmeyi besliyor. Savaşın seyri ve iklim risklerinin gerçeğe dönüşmesi halinde, palm yağı fiyatlarındaki oynaklığın daha da artması bekleniyor.

Palm Yağı Nedir?

Palm yağı, palmiye meyvesinin (Elaeis guineensis) etli kısmından elde edilen, oda sıcaklığında yarı katı halde bulunan bitkisel bir yağdır. Dünya genelinde en çok üretilen ve tüketilen bitkisel yağ türüdür.

• Çok Yönlü Kullanım: Gıda endüstrisinden (çikolata, margarin, bisküvi) kozmetiğe (şampuan, sabun), temizlik ürünlerinden biyoyakıt üretimine kadar son derece geniş bir yelpazede kullanılır.

• Ekonomik Önemi: Üretim maliyetinin düşük ve verimliliğinin yüksek olması nedeniyle küresel ticaretin vazgeçilmez bir parçasıdır.

• Üretim Bölgeleri: Dünyadaki palm yağı arzının büyük bir kısmı Endonezya ve Malezya tarafından karşılanmaktadır.

• Piyasa İlişkisi: Biyoyakıt olarak kullanılabildiği için petrol fiyatlarıyla, yemeklik yağ olarak kullanıldığı için de soya yağı gibi alternatif bitkisel yağlarla doğrudan fiyat etkileşimi içerisindedir.

MEZARI AÇTI, CANSIZ BEDENLE BANKAYA DÖNDÜ

Bürokrasinin katı kuralları karşısında dehşet verici bir karar alan adam, ablasının defnedildiği mezara giderek cenazeyi çıkardı. Ablasının cansız bedenini bir şekilde banka şubesine kadar getiren şahıs, banka görevlilerinin ve müşterilerin şaşkın bakışları arasında naaşı işlem masasına yaklaştırdı. "İşte hesap sahibi, şimdi paramı verin" diyen adamın bu hareketi, bankada büyük bir panik ve kaos yarattı.

Görgü Tanıkları: "Banka personeli ne yapacağını şaşırdı. Kimse böyle bir tepki beklemiyordu. Herkes korku içinde şubeden kaçmaya çalıştı."

ADLİ SÜREÇ BAŞLATILDI

Olayın ardından banka yönetimi durumu derhal polise bildirdi. Şubeye gelen güvenlik güçleri, adamı gözaltına alırken ablasının cenazesini ise incelenmek ve yeniden defnedilmek üzere muhafaza altına aldı. Hindistan makamları, şahsın akıl sağlığının yerinde olup olmadığını araştırırken; olay, ülkede bankacılık sistemindeki katı kuralların ve bürokrasinin ulaştığı absürt noktaların da tartışılmasına neden oldu.