AKARYAKIT FİYATLARINDAKİ DALGALANMA DURMAK BİLMİYOR

Son dönemlerde akaryakıt fiyatlarında yaşanan sert dalgalanmalar, vatandaşın ve taşımacılık sektörünün bütçesinde ciddi gedikler açıyor. Küresel piyasalardaki jeopolitik gerilimler, petrol arzındaki belirsizlikler ve iç piyasadaki döviz kurlarının hareketliliği, pompa fiyatlarının neredeyse her hafta değişmesine neden oluyor. İndirim ve zam haberlerinin peş peşe geldiği bu istikrarsız tablo, araç sahiplerinin depolarını doldururken sürekli hesap yapmasına yol açıyor.

Özellikle motorine tek seferde gelecek olan 3,90 TL'lik dev zam beklentisi, yalnızca özel araç sahiplerini değil; toplu taşıma, nakliye ve tarım gibi doğrudan akaryakıta bağlı sektörleri de endişelendiriyor. Beklenen bu zammın ardından, artan lojistik maliyetlerinin iğneden ipliğe birçok tüketim ürününe fiyat artışı olarak yansıması kaçınılmaz görünüyor.

Tabelaların değişmesine kısa bir süre kala, zamdan etkilenmek istemeyen sürücülerin akaryakıt istasyonlarında yoğunluk oluşturması bekleniyor.

İç Göç Oranında Tarihi Düşüş

Verilere göre, 2008 yılında %3,18 olan iller arası göç eden nüfus oranı, dalgalı bir seyir izlemesinin ardından 2025 yılında %2,87 seviyesine kadar geriledi. Bu oran, istatistiklerin tutulmaya başlandığı 2008 yılından bu yana (pandemi dönemi istisna tutulduğunda) kaydedilen en düşük seviye olarak tarihe geçti.

Dikkat çeken bir diğer detay ise göç edenlerin cinsiyet dağılımı oldu. Yollara düşenlerin %52,5'ini kadınlar, %47,5'ini ise erkekler oluşturdu.

İstanbul'un Bitmeyen Göç Döngüsü: Hem Alıyor Hem Veriyor

Türkiye'de göç denildiğinde akla ilk gelen şehir olan İstanbul, 2025 yılında da zirveyi kimseye bırakmadı. Ancak megakent, sadece en çok göç alan değil, aynı zamanda en çok göç veren il unvanını da elinde tutuyor.

En Çok Göç Alan İller:

• İstanbul: 329 bin 912 kişi

• Ankara: 176 bin 833 kişi

• İzmir: 106 bin 83 kişi

En Çok Göç Veren İller:

• İstanbul: 371 bin 258 kişi

• Ankara: 145 bin 661 kişi

• İzmir: 98 bin 728 kişi

Öte yandan Türkiye'nin en sakin şehirleri de belli oldu. Göç hareketliliğinin en az yaşandığı iller sırasıyla; Ardahan (4 bin 914 kişi), Bayburt (5 bin 64 kişi) ve Tunceli (6 bin 78 kişi) olarak kayıtlara geçti.

İnsanlar Neden Göç Ediyor?

2025 yılında iller arasında göç eden toplam 2 milyon 475 bin 19 kişinin hareket gerekçeleri incelendiğinde, Türkiye'nin sosyo-ekonomik dinamikleri de gün yüzüne çıktı.

• Hanedeki Bir Ferde Bağımlı Göç: 564 bin 114 kişi

• Daha İyi Konut ve Yaşam Koşulları: 510 bin 226 kişi

• Eğitim: 406 bin 144 kişi

Göç nedenleri cinsiyete göre incelendiğinde ise farklı tablolar ortaya çıkıyor. Erkeklerde en büyük göç nedeni "daha iyi konut ve yaşam koşulları" arayışı olurken (253 bin 93 kişi), kadınlarda ise en önemli etken "hanedeki fertlerden birine bağımlı göç" (334 bin 900 kişi) olarak belirlendi.

Gençlerin Rotasını "Eğitim" Çizdi

Türkiye'de göç sirkülasyonunun en yoğun yaşandığı kitle 20-24 yaş grubu oldu. Toplam 480 bin 185 gencin şehir değiştirdiği bu grupta aslan payını %58,5 ile genç kadınlar oluşturdu.

Hayata atılma arifesindeki bu genç nüfusun en büyük göç nedeni ise geleceklerini inşa etme arzusu oldu. 20-24 yaş grubunda yer alan 179 bin 612 genç eğitim için valizini toplarken; 75 bin 591 genç iş bulmak/işe başlamak, 42 bin 391 genç ise daha iyi konut ve yaşam koşullarına ulaşmak amacıyla doğup büyüdükleri şehirlerden ayrıldı.

Karadeniz, Türkiye ile Rusya arasındaki deniz ticaretinde stratejik bir geçiş noktası olmayı sürdürürken, savaş ortamı bölgedeki ticari gemiler, armatörler ve deniz çalışanları açısından ciddi güvenlik sorunlarını beraberinde getiriyor. Denizcilik sektöründe gemi acenteliği, liman operasyonları ve uluslararası deniz taşımacılığı alanlarında faaliyet gösteren Transbosphor’un sahibi Kaptan Mustafa Can, Türk denizciliğinin yaşadığı riskleri ve bölgedeki gelişmeleri değerlendirdi.

Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşın Karadeniz’i sivil denizciler ve ticaret gemileri için yüksek riskli bir bölge haline getirdiğini ifade eden Can, hem Moskova hem de Kiev yönetimlerine uluslararası deniz hukuku kurallarına uyma çağrısında bulundu. Karadeniz’de güvenli ticaretin sürdürülebilmesi için Türkiye’nin daha etkin bir diplomasi yürütmesi gerektiğini vurgulayan Can, deniz ticaret güvenliğinin kurumsal bir yapıyla ele alınması gerektiğini söyledi.

SALDIRILARIN BİLANÇOSU VE RAKAMLAR ÜZERİNDEKİ SİS PERDESİ

Tayfun Ercan’ın bugüne kadar kaç Türk gemisinin saldırıya uğradığı ve sektörün yaşadığı kayıplara ilişkin sorusunu yanıtlayan Kaptan Mustafa Can, kamuoyundaki bilgi karmaşasına ve yalnızca geminin taşıdığı bayrak üzerinden yapılan değerlendirmelere dikkat çekti.

Karadeniz’de saldırıya uğrayan bir geminin farklı bir ülke bayrağı taşımasının, o geminin Türk sermayesiyle işletilmediği veya Türk denizcilerin zarar görmediği anlamına gelmediğini belirten Can, gemi sahibi, işletmeci şirket ve mürettebat unsurlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Bağımsız ve kesinleşmiş resmi bir bilanço bulunmadığının altını çizen Can, veri karmaşasına şu sözlerle açıklık getirdi: "Ukrayna kaynakları Azak Denizi ve Kerç çevresindeki operasyonlarda Temmuz 2026'da 21, 35, 76 ve hatta 90'dan fazla geminin hedef alındığını duyurdu. Ancak bu rakamlar operasyonel iddialardır. Reuters’ın incelemesinde 'gölge filo' denilerek vurulan 12 tankerden yalnızca ikisinin yaptırım listesinde olduğunun doğrulanabilmesi dikkat çekicidir. Dolayısıyla doğrulanmış asgari vakalar ile operasyonel hedef sayıları birbirinden farklıdır. Kesin olmayan toplamları kesinmiş gibi kullanmak bilimsel ve hukuki olarak doğru olmaz."

Bununla birlikte tehlikenin somut olduğunu belirten Can, Türk bayraklı Sabahat Telli tankerinin Taganrog’da isabet aldığını, Mayıs 2026'da Türkiye bağlantılı tankerlerin vurulduğunu ve bölgedeki saldırılarda denizcilerin hayatını kaybettiğini hatırlatarak, "Bu artık münferit bir olay değil, sistematik bir güvenlik krizidir" dedi.

"GÖLGE FİLO" ETİKETİ BİR PROPAGANDADIR

Saldırıların Türk armatörü ve denizcilerinde yarattığı endişeyi anlatan Can, en büyük tehlikenin riskin ölçülememesi olduğunu vurguladı. Gemilerin yaptırım listesinde olmasa dahi "Rus ekonomisine katkı sağlıyor" veya "gölge filo" gibi muğlak ifadelerle hedef gösterildiğini belirten Can, "Bir geminin ticari yük taşıması, üzerindeki aşçıyı, yağcıyı veya lostromoyu asker hâline getirmez. O insanlar ailelerinin geçimini sağlamak için gemide çalışan sivillerdir" diye konuştu.

Ukrayna'nın tavrını uluslararası deniz hukuku açısından da değerlendiren Can, bir sivil ticaret gemisinin sırf Rus limanına uğradığı veya Rus ürünü taşıdığı için askeri hedef ilan edilemeyeceğini söyledi. Yaptırım ihlali iddiasının çözümünün gemiye el koymak veya mahkeme kararı almak olduğunu belirten Can, "Mürettebatıyla birlikte gemiyi patlayıcı yüklü bir drone ile vurmak hukuka aykırıdır ve savaş suçu incelemesini gerektirebilir. Gölge filo ifadesi, gemiyi itibarsızlaştırıp saldırıyı normalleştirmeye çalışan kirli bir propagandadır" ifadelerini kullandı.

“RUSYA'NIN SALDIRILARINDA DA TÜRK DENİZCİLER VURULDU”

Transbosphor Denizcilik Yönetim Kurulu Başkanı Kaptan Mustafa Can, Karadeniz'deki tehlikenin tek taraflı olmadığını, Rusya'nın da Türk gemilerine ciddi zararlar verdiğini hatırlattı. Mayıs 2026'da Odesa'dan yük taşıyan Türk sahipli 'Ant' gemisinin Rus drone saldırısında vurulduğunu ve iki Türk'ün yaralandığını; Haziran 2026'da ise 'Victress' isimli gemiye yönelik Rus saldırısında 58 yaşındaki Mısırlı bir aşçının hayatını kaybettiğini belirten Can, "Ben Rusya yanlısı değilim, hukuktan ve insan hayatından yanayım. Failin kimliği ölen denizcinin hayatının değerini değiştirmez. Rusya'nın limanları bombalarken ticaret gemilerini vurması da, Ukrayna'nın tartışmalı listelerle gemileri hedef alması da kabul edilemez" dedi.

ANKARA'YA ÇAĞRI: "KURAL KOYUCU DİPLOMASİ ŞART"

Türkiye Cumhuriyeti'nin bugüne kadar attığı adımları yeterli bulup bulmadığı sorusuna net bir yanıt veren Can, Ankara'nın artık sadece olay sonrası kınama yapan değil, "kural koyucu" bir diplomasi yürütmesi gerektiğini savundu. Kaptan Can'ın acil eylem planında şu maddeler öne çıktı:

· Dışişleri, Ulaştırma, Milli Savunma bakanlıkları ve istihbaratın katılımıyla sürekli bir Karadeniz Deniz Ticareti Güvenlik Merkezi kurulmalı.

· Türk sahipli, işletmeli veya personelli tüm gemiler anlık takip edilmeli.

· Rusya ve Ukrayna'dan sivil gemilere saldırılmayacağına dair yazılı bildirim mekanizması talep edilmeli.

· Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) çatısı altında Karadeniz’e özel bir çalışma grubu kurulmalı.

· Sigorta şirketleri, bankalar ve armatörlerin katılımıyla ortak bir "Savaş Riski Fonu" oluşturulmalı.

“DOSTLUK, SİVİL GEMİLERİ VURARAK SÜRDÜRÜLEMEZ”

Türkiye'nin hem Rusya hem de Ukrayna ile ticaret yapmasının bağımsız bir devletin hakkı olduğunu vurgulayan Can, Türk gemilerinin hedef alınmasının Ukrayna ile olan dostane ilişkilerle bağdaşmadığını söyledi.

Türk kamuoyunda Kırım Tatarları nedeniyle Ukrayna'ya duyulan sempatinin, bu tür saldırılarla ciddi yara alacağı uyarısında bulunan Can, "Kırım Tatarlarının haklarını savunmak ile Ukrayna hükümetinin her uygulamasını kayıtsız şartsız desteklemek aynı şey değildir. Türk gemilerinin hedef alınması ve 'gölge filo' etiketiyle suçlanması kamuoyundaki sempatiyi zedeler" dedi. Ukrayna limanlarında çalışan Türk şirketlerinin de Rus füzeleri ve artan sigorta primleri nedeniyle büyük sorunlar yaşadığını belirten Can, Kiev yönetiminin Türk armatörleriyle şeffaf bir koordinasyon kurması gerektiğini ifade etti.

"SAVAŞ ALANINIZI ASKERİ BÖLGEYLE SINIRLANDIRIN"

Röportajın sonunda Türkiye-Ukrayna ilişkilerinin geleceğini değerlendiren Mustafa Can, iki ülkenin güçlü stratejik bağları olduğunu ancak sivillerin zarar görmeye devam etmesi halinde ekonomik ve diplomatik ilişkilerin mutlaka yara alacağını belirtti.

Can, sözlerini şu tarihi çağrıyla tamamladı:

"Biz Rusya’nın veya Ukrayna’nın propagandasının yanında değiliz. Biz öldürülen denizcinin, korku içinde çalışan gemi adamının ve hukuk çerçevesinde ticaret yapan Türk armatörünün yanındayız. Savaşın tarafları hedeflerini askerî alanla sınırlamak zorundadır. Aşçıların, kaptanların, makinistlerin ve gemicilerin kanı üzerinden askerî başarı hikâyesi yazılamaz. Karadeniz hiçbir devletin sınırsız savaş alanı değildir!" KENT YAŞAM HABER MERKEZİ

KİRA FİYATLARI REKOR KIRDI, GELİRİN BÜYÜK KISMI BARINMAYA GİDİYOR

Ülke genelinde barınma maliyetleri vatandaşın bütçesini sarsmaya devam ediyor. Açıklanan son verilere göre vatandaşlar, aylık gelirlerinin ortalama yüzde 39'unu yalnızca kira ödemelerine ayırmak zorunda kalıyor. Türkiye genelinde ortalama kira bedelleri 40 bin lira seviyelerine tırmanırken, mega kent İstanbul'da bu rakam 45 bin lirayı bulmuş durumda. Fiyatlardaki bu önlenemez yükseliş, kiralık ev arayan vatandaşların belini bükerken piyasadaki dengeleri de büyük ölçüde değiştiriyor.

EV SAHİPLERİNDEN ADLİ SİCİL BELGESİ VE FİNDEKS RAPORU TALEBİ

Nefes gazetesinin ulaştığı bilgilere göre, konut kiralamalarının en yoğun yaşandığı temmuz ve eylül ayları arasındaki dönemde ev sahiplerinin talepleri sınır tanımıyor. Sadece standart bir kira sözleşmesiyle yetinmeyen mülk sahipleri; senet, bir yıllık peşin kira ödemesi, üç ila dört ay arasında değişen astronomik depozito tutarları ve tahliye taahhütnamesi gibi ağır şartlar öne sürüyor. Bazı ev sahiplerinin işi daha da ileri götürerek kiracı adaylarından maaş bordrosu, Findeks kredi notu raporu ve hatta adli sicil belgesi talep ettiği görülüyor. Bununla da yetinmeyen kimi mülk sahipleri, kira ödemelerinin banka yerine elden yapılmasını isterken, emlak vergisini kiracının sırtına yüklüyor ve elektrik, su, doğal gaz gibi abonelikleri kendi üzerinde tutarak farklı bir baskı unsuru oluşturmayı tercih ediyor.

İSTANBUL'DA 110 BİN KONUT AYLARDIR KİRACI BEKLİYOR

Mülk sahiplerinin yüksek fiyat ısrarı ve bitmek bilmeyen ağır talepleri, kiralık konutların elde kalma sürelerini de rekor seviyelere taşıdı. Geçmiş yıllarda ilana çıkar çıkmaz kısa sürede tutulan evler, günümüzde bu ağır koşullar nedeniyle 3 aydan 1 yıla kadar alıcı beklemek zorunda kalıyor. İstanbul özelinde ise yaklaşık 110 bin konutun yüksek bedeller ve talep edilen zorlu şartlar yüzünden aylardır boş olduğu ve kiralanamadığı ifade ediliyor.

NİZAMEDDİN AŞA: KİRAYI ÖDEYEBİLECEK ADAY BULDUĞUNUZ AN EVİ VERİN

Piyasada yaşanan bu daralma ve kriz ortamına ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulunan İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, ev sahiplerine önemli uyarılarda bulundu. Yaşanan süreci özetleyen Aşa, "Yüksek kirayla eve giren 2-3 ay sonra kirayı ödeyemez duruma gelebiliyor. Yeni kiralamalarda ev sahibiyle kiracı arasında ciddi pazarlıklar var. Yüksek kiralar nedeniyle artık evin kiraya verilme süresi 3-6 ay ile 1 yıl arasında değişiyor. İstanbul’da şu anda kiralamayı bekleyen 110 bin civarında konut var. Biz ev sahiplerine kirayı ödeyebilecek bir aday bulduğunuz an evi verin diyoruz." ifadelerini kullandı.

İSTANBUL'A 600 YENİ LOJMAN: ARAÇ ALIMI DURDURULDU

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, büyükşehirlerdeki zorlu ekonomik koşulların emniyet mensupları üzerindeki etkisini azaltmak için harekete geçtiklerini belirtti. Özellikle İstanbul'da görev yapan personelin barınma sorununa dikkat çeken Çiftçi, "İstanbul'da hayat şartları diğer illerimize göre pahalı. 'İstanbul'da lojman alımına gidelim polislerimize tahsil edelim' dedik. Talimatı verdim. Bakmaya da devam ediyoruz. Buldukça almaya devam edeceğiz. Bu sene araç almayı durduruyoruz lojman alacağız. Başlangıç olarak 600 lojmanla başlayacağız." ifadelerini kullandı.

YENİ MESAİ DÜZENİ VE FAZLA MESAİ ÜCRETİ ÇALIŞMASI

Emniyet personelinin yıllardır beklediği çalışma saatleri ve mesai ücretleri konusunda da müjdeli haberi veren Bakan Çiftçi, mevcut yasal mevzuatın güncelleneceğinin altını çizdi. Çiftçi, polislerin iş yüküne dikkat çekerek, "Polisimizi mesai konusunda rahatlatmak için çalışma saatlerini düzenleme yapmak istiyoruz. Yeni mesai düzenine geçtikten sonra fazla çalışma yapanlara ödeme yapmak için çalışmalarımız var. Mevcut kanun teşkilata dar gelmeye başladı. Düzenlemeler yapılacak." dedi.

NATO ZİRVESİ'NDE 56 BİN PERSONEL GÖREV ALDI

Ankara'da dünya liderlerinin katılımıyla başarıyla gerçekleştirilen NATO Zirvesi'ndeki güvenlik önlemleri hakkında da değerlendirmelerde bulunan Çiftçi, alınan tedbirlerin eleştirilmesine yanıt verdi. Dev bir güvenlik ordusuyla sahada olduklarını aktaran Çiftçi, "Bu zirvede 56 bin 288 emniyet ve jandarma teşkilatımız rol aldı. Ankara'yı merkez aldık. Ankara'da çekirdek bölgemiz vardı. 3 katmanlı ve 3 aşamalı protokol uygulandı. 'Abartıldı' diyenler oldu. Alınması gerektiği kadar tedbir aldık. Hiçbir sorun yaşamadan atlattık." şeklinde konuştu.

UYUŞTURUCUYLA MÜCADELEDE ÜNLÜ ÜNSÜZ AYRIMI YOK

Son olarak uyuşturucu ile mücadeledeki son durumu ve cezaevlerindeki tabloyu paylaşan Bakan Çiftçi, bu operasyonlarda hiç kimseye ayrıcalık tanınmadığını vurguladı. Mücadelenin kararlılıkla sürdüğünü belirten Çiftçi, "Uyuşturucuya yönelik 660 bin operasyon düzenledik. Toplumun her kesimine yönelik operasyon oluyor. Bunların içinde ünlüler de var. Ünlü ünsüz ayrımı yapmıyoruz. Herkese yönelik operasyon yapıyoruz. Cezaevlerinde bulunanların üçte biri uyuşturucudan dolayı. 854 bin kişi gözaltına alındı. Bu önemli göz ardı edilemeyecek bir mesele. Kararlı bir şekilde sessiz ve derinden yürütüyoruz." diyerek sözlerini tamamladı.

ESNAFTAN 18 PAZARI KARARLILIĞI

Esenyurt'ta bir araya gelerek yürüyüşe geçen pazar esnafı, yerel yönetimin pazar alanlarıyla ilgili aldığı kararlara tepki gösterdi. Kayyum olarak göreve başlayan Can Aksoy'un politikalarını eleştiren grup, belirli bir bölgede kurulmak istenen yeni pazar yeri projesine karşı net bir duruş sergiledi. Yürüyüş boyunca taleplerini dile getiren pazarcılar, yetkililere seslenerek "18 Pazarı açtırmayacağız" mesajını kararlılıkla yineledi.

"YÜZ TANE ZABITA GÖNDERMENİN ANLAMI YOK"

Protesto eylemi sırasında bölgeye çok sayıda polis, çevik kuvvet ve zabıta ekibinin sevk edilmesi esnafın dikkat çektiği bir diğer konu oldu. Güvenlik güçleriyle karşı karşıya gelmek gibi bir amaçları olmadığını belirten pazar esnafı adına yapılan açıklamada, devletin kolluk kuvvetlerine duyulan saygı yinelendi ancak alınan abartılı güvenlik tedbirleri eleştirildi. Sadece haklarını aradıklarını belirten esnaf temsilcisi, yetkililere şu sözlerle seslendi:

"Bizim zabıtayla, polisle, çevik kuvvetle, sivil polisle hiç kimseyle bir sorunumuz yok. Biz günü geldiğinde bu bahsettiğim bütün kurumlara destek veriyoruz. Biz esnafız. Ekmeğimizin peşindeyiz. Bu kadar çevik kuvvet, 100 tane zabıta ekibini buraya göndermenin bir anlamı da yok. Biz sadece ekmeğimizin peşindeyiz."

15 TEMMUZ MESAJI: MÜSTEMLEKE EKONOMİSİNE İZİN VERİLMEDİ

Konuşmasında 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü’nün 10. yıl dönümünü de anan Avdagiç, Türk halkının işgalci küresel güçlere karşı tarihi bir destan yazdığını hatırlattı. Şehitlere rahmet ve gazilere şifa dileyen Avdagiç, "FETÖ darbe girişiminin üzerinden tam 10 yıl geçti. Ve biz her yıl bu olayı aynı öfke, aynı bilinç ve aynı karşı koyuş ruhuyla anıyoruz. Anıyoruz ki, bundan sonra hiçbir güruh, hiçbir hain oluşum böyle bir ihanete cesaret edemesin istiyoruz." dedi. Türk milletinin o karanlık gecede ülkeyi büyük bir tehlikeden kurtardığını belirten Avdagiç, "O gece halkımız, aynı zamanda Türkiye’nin bir müstemleke ekonomisine çevrilmesine izin vermedi." ifadelerini kullandı.

AB İLE ÜYELİK SÜRECİNE YENİ PERSPEKTİF TALEBİ

Avrupa Birliği ile ilişkilere geniş yer ayıran İTO Başkanı, katılım müzakerelerinin mevcut durumunu eleştirdi. Sürecin artık farklı bir boyuta taşınması gerektiğini savunan Avdagiç, "Türkiye’nin AB’ye tam üye olarak katılım müzakerelerinin ‘uzatım’ müzakerelerine dönüşmemesi gerekiyor. Üyelik müzakereleri yeniden canlandırılmalı ve Türkiye'nin katılım sürecine somut ve yeni bir perspektif kazandırılmalı. Bu perspektif AB yapısında öğütülen ülke anlayışından AB kimliğine kendi varlığıyla değer katan ülke anlayışına geçilmesi olmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.

GÜMRÜK BİRLİĞİ VE VİZE SERBESTLİĞİ VURGUSU

Türkiye ve Avrupa Birliği arasında zaman kaybedilmeden atılması gereken kritik adımlar olduğunu hatırlatan Şekib Avdagiç, "Başlangıç olarak Gümrük Birliği'nin güncellenmesinde, ekonomik ve ticari entegrasyonun derinleştirilmesinde, vize serbestliği sürecinde kalan kriterlerin tamamlanmasında ivedi adımlar atılmasını, mevcut adımların da hızlandırılmasını bekliyoruz." şeklinde konuştu.

STRATEJİK VİZYON İÇİN ÜÇ TEMEL DÖNÜŞÜM ŞARTI

Türkiye'nin küresel rekabetteki konumunu daha da güçlendirmesi için stratejik bir vizyona ihtiyaç duyduğunu kaydeden Avdagiç; jeostratejik konumun jeoekonomik güce dönüşmesi, üretim ekonomisinin teknoloji ekonomisine evrilmesi ve transit ülke kimliğinin karar verici merkez ülke konumuna taşınması olmak üzere üç temel dönüşüm alanına dikkat çekti. Sanayi politikasının önemini vurgulayan Avdagiç, "AB ile daha güçlü ekonomik entegrasyon için Türkiye'nin orta-yüksek ve yüksek teknoloji üretimine odaklanan daha seçici ve stratejik bir sanayi yapısına evrilmesi gerekiyor. Bunu başarmamız halinde sanayi yalnızca büyümenin motoru değil, aynı zamanda jeopolitik etkinliğin üretildiği bir alan haline gelecektir." dedi.

KÜRESEL EKONOMİDE KALICI BELİRSİZLİK VE ENFLASYONLA MÜCADELE

Dünya genelinde krizlerin artık ekonomik sistemin doğal bir parçası haline geldiğini ve küresel ekonominin kalıcı bir belirsizlik rejimine girdiğini belirten Avdagiç, Türkiye'nin yürüttüğü enflasyonla mücadele politikasına da değindi. Son üç yıldır uygulanan Enflasyonla Mücadele Programı'nın fiyatlama davranışlarında kademeli bir normalleşme sağladığını ifade eden Avdagiç, Merkez Bankası'nın sıkı tutumuna yönelik, "Dünyada enflasyon risklerinin yeniden yukarı yönlü hareket etmesi, küresel finansal koşulların uzun süre sıkı kalma ihtimali ve kur üzerindeki baskı, para politikasında erken gevşeme alanını sınırlıyor. Enflasyondaki düşüş seyri ise TCMB'ye faiz indirimi konusunda alan açıyor." ifadelerini kullandı.

Konuşmasını Türkiye'nin jeopolitik ve ekonomik potansiyeline bağlayan Avdagiç sözlerini, "Türkiye aynı zamanda bu akışların hızını, maliyetini ve yönünü etkileyen bir ekonomik merkezdir. Bu vizyon, coğrafyayı pasif bir avantaj olmaktan çıkarıp ekonomik ve siyasi kararları şekillendiren aktif bir güce dönüştürecektir." diyerek tamamladı.

BRENT PETROL VE MOTORİNİN TON FİYATI FIRLADI

Küresel piyasalarda art arda yaşanan bu iki kritik gelişme, petrol fiyatlarında hızlı bir yükselişe yol açtı. Kriz öncesinde 72-73 dolar seviyelerinde seyreden Brent petrolün varil fiyatı, kısa süre içerisinde 77-78 dolar bandına kadar tırmandı. Uluslararası piyasalarda motorinin metrik ton fiyatında ise 100 doları aşan çarpıcı bir maliyet artışı kaydedildi.

BİR HAFTADA TOPLAM 5 LİRA 15 KURUŞ ZAM

Uluslararası piyasalardaki maliyet artışları, yurt içinde motorine peş peşe zam olarak yansımaya devam ediyor. Sektör temsilcilerinden alınan son bilgilere göre, artan maliyetler nedeniyle bu gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere motorinin litre fiyatına 3 lira 8 kuruş (3,08 TL) zam gelmesi bekleniyor. Kaynaklar, beklenen bu tutarın doğrudan pompa fiyatlarına yansıyacağını belirtiyor.

Gerçekleşecek olan bu artış, motorine sadece bir haftalık süre içinde yapılan üçüncü zam olacak. Motorin fiyatlarına daha önce salı gününden itibaren geçerli olmak üzere 1 TL 31 kuruş, çarşamba günü ise 76 kuruşluk zam uygulanmıştı. Bu gece yarısı beklenen 3,08 TL'lik zammın da devreye girmesiyle birlikte, motorin fiyatlarında bir hafta içerisinde toplam 5 TL 15 kuruşluk büyük bir artış gerçekleşmiş olacak.

BENZİN GRUBUNDA ZAM BEKLENMİYOR

Motorin grubunda üst üste yaşanan bu sert fiyat artışlarına karşın, benzin fiyatlarında şu an için bir hareketlilik öngörülmüyor. Sektör kaynakları, küresel piyasa verileri ve mevcut maliyetler göz önüne alındığında, benzin grubunda şu aşamada herhangi bir zam beklentisi olmadığını ifade etti.

Altındaki bu düşüşün en büyük tetikleyicisi ise Orta Doğu'da artan tansiyon oldu. ABD ordusu, Trump'ın anlaşmanın "sona erdiğini" açıklamasından sadece saatler sonra, Hürmüz Boğazı'nı deniz trafiğine açık tutmak amacıyla İran'a yönelik yeni hava saldırıları başlattığını duyurdu. Bu tırmanış, dolar ve hisse senedi piyasalarını aşağı çekerken, çarşamba günü yüzde 5 civarında değer kazanan petrol fiyatlarının bu kazançlarını korumasına neden oldu.

FED VE FAİZ ENDİŞELERİ ALTINI BASKILIYOR

Orta Doğu'da yeniden şiddetlenen çatışmalar, petrol piyasasındaki dalgalanmaların enflasyonu ne kadar hızlı tetikleyebileceğini bir kez daha gösterdi. Geçtiğimiz ay gerçekleştirilen ABD Merkez Bankası (Fed) toplantısında da yüksek enflasyona dair kaygılar ön plandaydı. Fiyat artışlarının geniş bir alana yayılması ve olası faiz artırımı beklentilerine rağmen, Fed Başkanı Kevin Warsh'ın daha sade bir para politikası yaklaşımı sergilediği görüldü. Altın her ne kadar enflasyona karşı güvenli bir liman olarak kabul edilse de, yüksek faiz oranları herhangi bir faiz getirisi sunmayan bu varlık üzerinde belirgin bir satış baskısı yaratmaya devam ediyor.

KÜRESEL EKONOMİDE ÖNE ÇIKAN DİĞER GELİŞMELER

Piyasalarda altını ve değerli metalleri etkileyen diğer küresel aktörlerin hamleleri ve tahminleri ise şu şekilde sıralandı:

• IMF'den Büyüme Revizyonu: Uluslararası Para Fonu (IMF), 2026 yılı küresel ekonomik büyüme tahminini aşağı yönlü revize ederek yüzde 3,0 seviyesine çekti.

• BofA'dan Altın Tahmini: Bank of America (BofA), Fed'in daha şahin bir duruş sergileyeceği beklentisiyle 2026 yılı ortalama altın fiyatı tahminini yüzde 14 oranında düşürerek ons başına 4.360 dolar olarak açıkladı.

• Tanzanya'nın Altın Hamlesi: Tanzanya Merkez Bankası Başkanı Emmanuel Tutuba, ulusal para birimi şilini desteklemek ve uluslararası rezervleri güçlendirmek amacıyla son 18 ay içinde yaklaşık 28 metrik ton altın satın aldıklarını bildirdi.

• Hindistan'da Gümüş Sıkıntısı: Dünyanın en büyük pazarlarından Hindistan'ın gümüş ithalatına getirdiği kısıtlamalar arz sıkıntısına neden oldu. Talep mevsim normallerinin altında seyretse de gümüş primleri son altı ayın zirvesine ulaştı.

DİĞER DEĞERLİ METALLERDE SON DURUM

Altındaki düşüşe paralel olarak spot gümüş de yüzde 0,3 değer kaybederek ons başına 58,13 dolara geriledi. Buna karşın otomotiv ve sanayi sektörlerinde yoğun olarak kullanılan metallerde yukarı yönlü bir seyir izlendi; platin yüzde 0,4 artışla 1.585,11 dolara, paladyum ise yüzde 0,4 yükselişle 1.218 dolara ulaştı.

Artan maliyetlerin baskısı altındaki sektörde son üç yılda tam 377 bin kişi işini kaybederken, sektör çalışanlarının yüzde 30'u işsizlikle yüzleşti. İşten çıkarmaların yüzde 42'si gibi büyük bir oranının 250 ve üzeri işçi çalıştıran dev firmalardan kaynaklanması krizin büyüklüğünü kanıtlıyor. Aynı dönemde, sektördeki işletmelerin yüzde 15'ini aşan toplam 9 bin 936 işletme kepenk kapatmak zorunda kaldı.

KÜRESEL PAZAR PAYI YÜZDE 3'ÜN ALTINA DÜŞTÜ

Türkiye'nin dünya hazır giyim pazarındaki gücü de ciddi bir darbe aldı. Sektörün küresel pazardan aldığı pay 35 yıl sonra ilk defa yüzde 3 bandının altına inerek yüzde 2.96 seviyesine geriledi. Bu süreçte ihracat rakamları 21.2 milyar dolardan 16.8 milyar dolara düşerken, ithalat yüzde 73 gibi çarpıcı bir artışla 2.6 milyar dolardan 4.5 milyar dolara sıçradı.

10 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM HURDAYA ÇIKMA RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA

Sektördeki krizin en çarpıcı yanlarından biri de atıl kalan yatırımlar oldu. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanları Toygar Narbay ve Dr. Ümit Özüren tarafından hazırlanan "Vizyon 2050 - Stratejik Uzgörü Raporu"na göre, 2009-2024 yılları arasında sektöre toplam 78.2 milyar dolarlık yatırım yapıldı. Bunun 42.2 milyar dolarını makine ve teçhizat yatırımları oluşturdu.

Ancak günümüzdeki daralma nedeniyle yaklaşık 6 milyar dolar değerindeki makine parkı ile 4 milyar dolar değerindeki bina ve teçhizat yatırımı atıl duruma düştü. Raporda, bu atıl varlıklar için zamanın en kritik unsur olduğuna dikkat çekilerek, makinelerin bekledikçe teknolojik olarak eskiyeceği ve kurtarılabilir durumdaki parkın kararlar geciktikçe rekabetçi değerini yitireceği vurgulandı.

"KAN KAYBI DURDURULMALI VE BİLANÇOLAR ONARILMALI"

TGSD raporunda, tekstil sektörünün net satışlarının 2023-2024 yılları arasında dolar bazında 42.8 milyar dolarla sabit kaldığı belirtildi. Büyüme görüntüsünün tamamen TL enflasyonundan kaynaklı "nominal bir şişme" olduğu ifade edilen raporda sektörün içinde bulunduğu açmazlar şu şekilde sıralandı:

• Kâr Marjında Düşüş: İşletmeler ürettikleri faaliyet kârının neredeyse tamamını finansman giderlerine harcıyor. 2018'de yüzde 7.36 olan faaliyet kâr marjı, 2024'te yüzde 3.86'ya geriledi.

• Kırılganlık Eksenleri: Sektör üç ana eksende kırılganlık taşıyor; finansal açıdan kısa vadeli borca aşırı bağımlılık, fiyatlama gücü kaybı ve düşük katma değerli üretimin yarattığı yapısal maliyet tuzağı.

• Çıkış Yolu: Sektörün ayakta kalabilmesi için öncelikle kan kaybının durdurulup tabanın korunması, bilançoların tamir edilmesi ve işletmelerin değişim ile dönüşüme acilen hazırlanması gerekiyor.

Kaynak: Şehriban Kıraç / Nefes Gazetesi (Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği Vizyon 2050 Raporu verilerine dayandırılarak)

İTTİFAKTAN 50 MİLYAR DOLARLIK ORTAK GÜVENLİK ADIMI

Başkent Ankara'nın ev sahipliğinde gerçekleşen ve tüm dünyanın yakından takip ettiği NATO Zirvesi, stratejik kararların açıklandığı sonuç bildirisiyle tamamlandı. Üye ülkelerin artan küresel tehditlere karşı caydırıcılığını pekiştirmeyi hedefleyen bildiride, müttefiklerin bugüne kadar gerçekleştirdiği en büyük ortak savunma hamlelerinden birine yer verildi. Liderlerin tam mutabakatıyla onaylanan metne göre, NATO şemsiyesi altındaki müttefik ülkelerin ortak katılımıyla 50 milyar doları aşan kapsamlı bir yeni tedarik anlaşmasının sağlandığı net bir şekilde ifade edildi.

KÜRESEL SAVUNMA PİYASALARINDA YENİ DÖNEM

NATO ülkelerinin teknolojik ve askeri entegrasyonunu en üst seviyeye çıkarmayı amaçlayan bu rekor tedarik bütçesinin; hava savunma sistemleri, akıllı mühimmatlar, siber güvenlik altyapıları ve yeni nesil istihbarat platformlarının ortak alımında kullanılması öngörülüyor. Sadece askeri boyutuyla değil, aynı zamanda küresel ekonomi ve savunma sanayii piyasaları üzerinde de uzun vadeli makroekonomik etkiler yaratacak olan bu 50 milyar dolarlık anlaşmanın stratejik detaylarının, önümüzdeki günlerde üye ülkelerin savunma bakanlıkları tarafından yürütülecek ortak komisyonlarda şekilleneceği belirtiliyor.

Ankara’da düzenlenen 36. NATO Zirvesi’nin sonuç bildirgesinde öne çıkan başlıklar:

• NATO’nun 5. Maddesi’ne bağlılık bir kez daha teyit edildi: “Bir müttefike yapılan saldırı, tüm müttefiklere yapılmış sayılır.”
• Rusya’nın, Euro-Atlantik güvenliğine yönelik uzun vadeli tehdit oluşturmayı sürdürdüğü vurgulandı.
• Müttefikler, savunma harcamaları ve savunma sanayii üretim kapasitesini artırma taahhüdünü yineledi.
• Ukrayna’ya 2026 yılı için 70 milyar avroluk askeri destek ve 2027’de en az aynı seviyede yardım hedefi benimsendi.
• İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği vurgulanırken, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisine saygı çağrısı yapıldı.
  

SU VE İÇECEK FİYATLARINDA 10 LİRAYA VARAN ARTIŞ İDDİASI

Türkiye gazetesinin haberine göre, yeni uygulamanın hayata geçmesiyle birlikte piyasadaki bazı su ve içecek markaları orantısız fiyat güncellemelerine gitti. Sektördeki birçok firma etiket fiyatlarını 1 ile 5 lira arasında artırırken, iddialara göre bazı markaların ürünlerinde bu artış 10 TL seviyelerine kadar ulaştı. Maliyet artışıyla açıklanamayacak düzeydeki bu zamlar, tüketicilerin mağduriyetine neden olurken gözleri hızlıca denetim mercilerine çevirdi.

TİCARET BAKANLIĞI'NDAN FIRSATÇILARA KARŞI SERT UYARI VE DENETİM

Piyasada yaşanan fahiş fiyat iddialarının ardından Ticaret Bakanlığı duruma anında müdahale etti. Bakanlıktan yapılan resmi açıklamada, ulusal ve yerel market zincirleri ile sektör temsilcilerinin haksız fiyat uygulamaları konusunda açıkça uyarıldığı bildirildi. Açıklamada, ülke genelinde denetimlerin başlatıldığı vurgulanarak, "Maliyet artışını aşarak tüketiciyi mağdur eden her türlü fiyat artışı, haksız fiyat kapsamında değerlendirilecek ve gerekli idari yaptırımlar kararlılıkla uygulanacaktır" ifadelerine yer verildi. Bakanlık, yeni sistemi bahane ederek vatandaşın cebini hedef alan fırsatçılığa kesinlikle göz yumulmayacağının altını çizdi.

DIŞARIDA YEMEK HAYAL OLDU, GİYİM HARCAMALARI KISILDI

Ipsos Türkiye’nin Panel Postası araştırması, toplumun harcama alışkanlıklarındaki çarpıcı değişimi gözler önüne seriyor. Verilere göre dışarıda yeme içmeyi kesenlerin oranı yüzde 65’e ulaştı; diğer bir deyişle, 2025 yılında neredeyse her 10 kişiden 7'si bu alışkanlığından vazgeçti. Temel bir ihtiyaç olan gıda ve içecek harcamalarından kesinti yapmak zorunda kalanların oranı yüzde 24'ü bulurken, vatandaşların yüzde 74’ü geçtiğimiz yıl giyim masraflarını kıstığını belirtiyor. Araştırma ayrıca, et ve et ürünleri tüketebilmenin günümüzde refah algısı ve mutluluğun en önemli göstergelerinden biri haline geldiğini ortaya koyuyor.

TEMEL İHTİYAÇLAR İÇİN KARTLARA YÜKLENİYORUZ

Nakit sıkıntısı çeken vatandaş, market alışverişleri gibi zorunlu harcamalar için banka ve kredi kartlarına yönelmiş durumda. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, 2025'in ilk yarısında toplam kartlı alışveriş sayısında yüzde 36.2 olan market ve AVM'lerin payı, bu yılın ilk yarısında yüzde 37.5’e çıktı. Aynı dönemde bu harcamaların tutar bazındaki payı ise yüzde 19.1’den yüzde 20.1’e yükseldi. Market ve AVM alışverişlerinde fiyatlar bir yılda resmi enflasyonun üzerinde, ortalama yüzde 33 oranında zamlandı. Böylece marketlerdeki işlem tutarı, bu yılın ilk yarısında geçen yıla kıyasla yüzde 52.3 artarak 3.2 trilyon lira seviyesine fırladı.

BÜTÇENİN ASLAN PAYI KONUT VE KİRAYA

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 2025 yılı Hanehalkı Bütçe Araştırması verileri, geçim derdinin ulaştığı boyutları netleştiriyor. Ülke genelinde hanehalkı tüketim harcamalarında en büyük payı yüzde 29.3 ile konut ve kira giderleri oluşturuyor. Bütçeyi en çok zorlayan diğer kalemler ise yüzde 20.5 ile ulaştırma masrafları ve yüzde 17.3 ile gıda ve alkolsüz içecekler olarak sıralanıyor.

ENFLASYON MAAŞLARI ERİTİYOR, FİYATLAR UÇUYOR

TÜİK verilerine göre, haziran ayı itibarıyla yıllık resmi enflasyon yüzde 32.11 olarak gerçekleşirken, gıda enflasyonu yüzde 35.5'e ulaştı. 2005 yılıyla kıyaslandığında genel fiyat düzeyi 35.4 kat artarken, gıda fiyatlarındaki artış tam 53.6 kat oldu. Uzun vadede gıda fiyatlarındaki bu orantısız yükseliş, bütçesinin büyük kısmını mutfak masraflarına ayıran dar gelirli kesimin geçim sıkıntısını daha da derinleştiriyor. Bu süreçte maaşlı çalışanların alım gücü hızla erirken, asgari ücretin sadece yılın ilk beş ayında 4 bin 986 liralık bir değer kaybı yaşadığı dikkat çekiyor.

"CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN İLE TÜM YAPTIRIMLARI KALDIRACAĞIZ"

Türkiye'nin bölgesel krizlerde oynadığı yapıcı role özel bir parantez açan Trump, özellikle İran ile barış sürecindeki katkıların altını çizdi. Türkiye'yi "harika bir müttefik" olarak tanımlayan ABD Başkanı, iki ülke arasındaki ticari ve savunma ilişkilerine dair kritik mesajlar verdi. Trump, "Türkiye bizden uçak satın aldı. Uçak satın aldığınızda, motor bakımı gerekiyorsa, bence motorların bakımını yapmak ve onlara bu konuda yardımcı olmak bizim yükümlülüğümüzdür" şeklinde konuştu. Bölgedeki dengelere de değinen Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de Erdoğan'a büyük saygı duyduğunu belirterek, "Bütün müeyyideleri kaldıracağız. Tüm yaptırımları kaldıracağız" ifadelerini kullandı.

"CAATSA YAPTIRIMLARI KALKACAK"

Konuşmasında CAATSA yaptırımlarına da değinen Trump, sürecin çözümü noktasında Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın desteğine güvendiğini belirtti. İtalya Başbakanı Meloni ile ilişkilerine dair de konuşan Trump, İran konusundaki fikir ayrılıklarına işaret ederek, "Meloni ile ilişkilerimizi gerdi. Kendisini seviyorum, iyi bir insan ancak İran konusunda bize yardım etmedi, hata yaptı. Hava Kuvvetleri konusunda yardımcı olmadı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise bu sorunun çözülmesinde bize yardımcı oluyor, tıpkı İran konusunda olduğu gibi" açıklamasında bulundu.

TÜRKİYE'NİN DE İÇİNDE BULUNDUĞU ORTAK A400M FİLOSU

NATO Ankara Zirvesi'nden çıkan en dikkat çekici kararlardan biri hava nakliye kapasitesinin birleştirilmesine yönelik oldu. Türkiye'nin de dahil olduğu 7 müttefik ülke, askeri lojistikte ve stratejik taşımacılıkta hayati bir rol oynayan Airbus A400M ağır nakliye uçağı için ortak bir filo girişimi başlattı. Bu hamle ile üye ülkeler arasındaki operasyonel uyumun ve nakliye gücünün en üst seviyeye çıkarılması hedefleniyor. Bununla birlikte havada yakıt ikmali kabiliyetini artırmak için de önemli bir eşik aşılarak, Airbus A330 MRTT tanker filosunda 10. uçağın teslimatı resmen duyuruldu. İttifakın bu filodaki nihai kapasite hedefinin ise 12 uçak olduğu belirtildi.

AWACS'LARIN YERİNİ SAAB GLOBALEYE ALIYOR

Zirvede gökyüzündeki istihbarat ve erken uyarı sistemlerinin geleceği de netlik kazandı. NATO, yıllardır hizmet veren AWACS keşif ve erken uyarı filosunun yerini alacak yeni nesil sistem olarak Saab GlobalEye platformunu seçtiğini duyurdu. İttifakın radar ve komuta kontrol kabiliyetini modernize edecek bu yeni sistem için yaklaşık 10 adet uçağı kapsayacak resmi tedarik müzakerelerinin kısa süre içinde başlayacağı açıklandı. Öte yandan, insansız hava gözetleme kapasitesini güçlendirmek isteyen Danimarka, Finlandiya, Almanya ve Norveç'in de ittifak kapsamında 5 adede kadar MQ-4C Triton gözetleme İHA'sı (İnsansız Hava Aracı) tedarik edeceği bildirildi.

EŞEL MOBİL SİSTEMİ KADEMELİ OLARAK SONA ERİYOR

Akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkileyecek bir diğer önemli gelişme ise Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı oldu. İran savaşıyla birlikte devreye alınan eşel mobil sisteminin üç ay içerisinde kademeli olarak yürürlükten kaldırılmasına karar verildi. Bu kararla birlikte akaryakıt üzerinden alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) oranlarında yeni bir döneme geçilmiş olacak.

EKİM AYINDA UYGULAMA TAMAMEN KALKACAK

Alınan yeni karara göre, akaryakıt ürünlerinin yurt içi rafineri fiyatlarında artış yaşanması durumunda ÖTV tutarları bu artışın 31 Temmuz'a kadar yüzde ellisi, 1 Ağustos'tan 30 Eylül'e kadar ise yüzde yirmi beşi kadar indirilecek. Rafineri fiyatlarında herhangi bir indirim olması halinde ise bu indirimin tamamı oranında ÖTV tutarlarında artışa gidilecek. Geçiş sürecinin tamamlanmasının ardından söz konusu sistem 1 Ekim tarihi itibarıyla tamamen yürürlükten kaldırılmış olacak.

NEW YORK BORSASINDA TARİHİ REKOR

New York'ta işlem gören Arabica kahve vadeli kontratları pazartesi günü büyük bir ivme kazanarak gün içinde yüzde 18,5 oranında yükseldi ve 3,57 dolar seviyesine ulaştı. Yaşanan bu ani sıçramayla birlikte fiyatlar ocak ayından bu yana en yüksek seviyesini gördü. Öte yandan bu artış, vadeli kontratlarda Temmuz 2000'den bu yana kaydedilen en sert gün içi yükseliş olarak tarihe geçti. Piyasada asıl dikkat çeken gelişme ise Brezilya için başlangıçta güçlü bir hasat öngörülmesine rağmen sahadaki tablonun hava şartları nedeniyle tamamen değişmesi oldu. Olumsuz hava şartları bu yılki hasadı yavaşlatırken, üreticilerin fiyatların daha da artacağı beklentisiyle ürünlerini elinde tutarak satış yapmakta acele etmemesi piyasadaki arz sıkışıklığını derinleştirdi.

STOKLAR ERİYOR, EL NİNO RİSKİ BÜYÜYOR

Kahve fiyatlarındaki yükselişi destekleyen bir diğer önemli faktör ise stok cephesindeki ciddi erime oldu. Borsa denetimindeki resmi depolarda tutulan Arabica stokları 2 Temmuz tarihi itibarıyla art arda dokuz işlem günü boyunca gerileyerek Mart 2024'ten bu yana görülen en düşük seviyeye indi. İklim koşulları da fiyatlar üzerindeki baskıyı artırmaya devam ediyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Rural Clima meteoroloğu Marco Antonio dos Santos, temmuz ayının ortalarından itibaren Brezilya’nın geniş bir bölgesinde yağış beklendiğini vurguladı. Santos, kahve de dahil olmak üzere birçok tarım ürünü için olumsuz sonuçlar doğurabilecek bu sağanak yağışların, etkisini her geçen hafta daha da artıran El Nino hava olayı ile doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti.

Hazırlanan taslakla birlikte, yönetmeliğin isminde de kapsayıcı bir değişikliğe gidiliyor. Taraflar arasındaki ticari ilişkileri daha net ifade edebilmek adına, mevcut düzenlemenin isminin "Tedarik Zincirinde Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik" olarak güncellenmesi planlanıyor. Bakanlık, sahada yaşanan kafa karışıklıklarını ve tereddütleri gidermek için üretici ve tedarikçi kavramlarını yönetmeliğin amaç kısmına eklerken, aynı zamanda otuz gün içinde bozulabilen tarım ve gıda ürünlerinin tanımlarını da yeniden revize edecek.

Ticari hayattaki ödeme dengelerini ve nakit akışını da gözeten Bakanlık, KOBİ'lerin tespit süreçlerini hızlandırmak için dijital bir altyapı hamlesi yapıyor. Ödeme sürelerinin daha kesin ve hızlı bir biçimde belirlenebilmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı bünyesinde özel bir KOBİ sorgulama ekranı oluşturulması öngörülüyor. Bu yenilik sayesinde ticari faaliyetlerdeki bürokratik yavaşlamaların önüne geçilmesi planlanıyor.

Yeni düzenleme paketinin en dikkat çeken ayaklarından birini ise kadın emeğine sağlanan pozitif ayrımcılık ve temel gıda fiyatlarına yönelik hamleler oluşturuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2025 yılını "Kooperatifler Yılı" ilan etmesiyle uyumlu olarak, zincir marketlerin raflarında ortaklarının çoğunluğu kadınlardan oluşan kooperatiflerin yöresel ürünlerine öncelik tanınacak. Öte yandan, vatandaşların en temel gıda maddesi olan ekmeğe çok daha uygun fiyatlarla ulaşabilmesi için kitlesel üretim yapabilme kapasitesine sahip büyük ekmek fırınlarına yönelik özel düzenlemeler de bu paketle birlikte hayata geçirilecek.

ÜRETİMİN YÜZDE 40'I İHRACATA GİDİYOR

Ekonomik dalgalanmalara rağmen istikrarlı büyümesini sürdüren firmanın pazar payı hakkında bilgi veren İbrahim Ethem Veli, üretimlerinin büyük bir bölümünü kurumsal markalar için gerçekleştirdiklerini belirtti. Veli, "Üretimimizin %65-70 civarını iç piyasaya sunarken, %35-40'lık ciddi bir dilimini de ihraç ediyoruz. Genel ekonomik gidişatın zorlukları belli olsa da, şu an itibarıyla iş hacmimizden oldukça memnunuz" diyerek kurumsal firmalarla çalışmanın sağladığı güven ortamına dikkat çekti.

KRİZE RAĞMEN 75 KİŞİLİK İSTİHDAM KORUNUYOR

Ekonomik zorlukların yaşandığı dönemlerde istihdamı korumanın önemine değinen Celal Karaali'nin sorularını yanıtlayan Veli, bünyelerinde 75 personelin istihdam edildiğini açıkladı. İşlerini en iyi ve en kaliteli şekilde yapmaya odaklandıklarını belirten Veli, bu kalite anlayışının istihdamı daraltmadan yola devam etmelerindeki en temel etken olduğunu vurguladı.

OFSET VE SERİGRAFİDE İLERİ TEKNOLOJİ

Üretim bandında baskı öncesi hazırlık süreçlerini uygulamalı olarak anlatan Veli, ofset baskı tekniğinde alüminyum klişeler kullandıklarını ifade etti. Oksitlenmeyi önleyen bu sistemin yanı sıra, ürünlere ekstra koruyucu katman veya görsel zenginlik katan serigrafi (silk screen) baskı tekniğini de kullandıklarını belirtti. Veli, "Diğer makinelerde basılan işe ekstra baskı gerektiğinde serigrafi devreye giriyor. Bu sayede etiketlerin üzerine hem koruyucu bir katman çekiyor hem de dokunulduğunda hissedilen kabartma (lak) efektleri uygulayabiliyoruz" dedi.

ÜRÜNÜ "ELBİSE GİBİ" SARAN PET VE PVC ETİKETLER

Farklı etiket türlerinin de üretildiği tesiste, özellikle kimya ve temizlik sektöründe sıkça tercih edilen shrink (giydirme) etiketler dikkat çekti. İnce PET veya PVC malzemeden üretilen bu etiketlerin baskı sonrası kenar yapıştırma işleminden geçtiğini belirten Veli, "Bu ürünler, şişelerin veya ambalajların üzerine bir elbise ya da body gibi giydiriliyor. Bobin halinde müşteriye teslim ettiğimiz bu etiketler, müşterinin kendi tesislerindeki ısıl işlemlerden geçerek form bozulmadan ürünün tam şeklini alıyor" ifadelerini kullandı.

MAKİNE PARKURU TAMAMEN İTHAL VE YÜKSEK TEKNOLOJİ

Üretimde kullanılan makine parkurunun maliyeti ve menşei hakkında da detaylar veren İbrahim Ethem Veli, kalite standartlarından taviz vermemek adına tamamen ithal makinelerle çalıştıklarını belirtti. Türkiye'de yeni yeni baskı makinesi üretilmeye başlandığını ancak kendi ölçeklerindeki firmalar için ithal teknolojinin zorunlu olduğunu söyleyen Veli, "Tesisimizde Danimarka menşeli 4 adet, İtalya menşeli 1 adet makinemiz var. Ayrıca kenar yapıştırma işlemi için kısa süre önce Amerikan menşeli yeni bir makineyi daha parkurumuza dahil ettik" dedi.

HATAYA YER YOK: OTOMATİK KALİTE KONTROL SİSTEMİ

Baskı sürecinin ardından devreye giren hassas kalite kontrol mekanizması da röportajın öne çıkan başlıklarından biri oldu. Basılan büyük ruloların özel makinelerden geçirilerek tarandığını belirten Veli, süreci şu sözlerle anlattı: "Baskı sonrası rulolar kalite kontrol makinesinden geçerken, sistem herhangi bir baskı hatası tespit ettiğinde otomatik olarak duruyor. Hatalı olan bölüm değiştirilerek fireye ayrılıyor ve üretime devam ediliyor. Son aşamada ise büyük rulolar, müşterinin kendi makinelerinde kullanacağı ebatlara ve talep edilen adetlere göre otomatik olarak kesilip sarılıyor."

SEKTÖRDEKİ 1900 FİRMA ARASINDA İLK 50'DE

Türkiye'deki etiket sektörünün genel ölçeği hakkında da rakamlar veren İbrahim Ethem Veli, sektörde faaliyet gösteren yaklaşık 1900 etiket firması olduğu yönünde bilgiler bulunduğunu söyledi. Ancak Doğa Barkod Etiket'in bulunduğu kurumsal segmente dikkat çeken Veli, "Bu kadar çok firma olmasına rağmen, büyük çapta üretim yapan ve doğrudan büyük kurumsal firmaların iş yükünü sırtlayan şirket sayısı Türkiye genelinde sadece 50 civarındadır" diyerek firmasının sektördeki güçlü konumunun altını çizdi. Celal Karaali

Doğa Barkod Etiket

Doğa Barkod Etiket ve Ambalaj A.Ş. 1993 yılında henüz sektörde yeni kullanılmaya başlanan barkod etiketi ihtiyacına cevap vermek üzere kurulmuş, başlangıç faaliyetini barkodlamada kullanılan etiketleri üretmek olarak belirlemiştir... 1993’ten günümüze kadarki süreç boyunca sektörde öncü olma sorumluluğunu daima taşımış ve gerekliliklerini yerine getirmiştir.

Piyasanın ihtiyaç duyduğu çözümler konusundaki hassasiyet, Doğa Barkod Etiket’in sektördeki “lokomotif” konumunun devamını sağladığı gibi, müşterileriyle olan ilişkilerini “çözüm için ortaklık” haline de getirmektedir. Bu nedenledir ki Doğa Barkod Etiket müşterileri için daima değer katan bir tedarikçi olmayı başarmış ve çözüm ortaklarının rekabet güçlerine güç katmıştır.

Bugün de aynı anlayışı devam ettiren Doğa Barkod Etiket, çalışma sahasını günden güne genişletmiş ve etiket alt sektöründeki sınırlarını aşmıştır. Bu anlamda Türkiye’nin öncü IML (kalıp içi etiket) üreticisi, öncü SHRINK SLEEVE etiket üreticisi ve öncü ISLAK MENDİL ETİKETLERİ üreticisi olmayı başarmıştır.

Mevcut pozisyonunu muhafaza etme ve daima daha ileriye taşıyabilme gayretinde olan firma özellikle son dönemlerde teknolojiye ve nitelikli insan kaynağına yaptığı yatırımlar ile dikkat çekmekte, geldiği noktayı asla yeterli görmemekte ve sektörde gerçekleştirdiği tüm yenilikleri çözüme dönüştürüp iş ortaklarına sunmaktadır.

Bugün baskı ve kesim kalitesinde geldiği nokta sayesinde Etiket Sanayicileri Derneği’nin her sene organize ettiği yarışmada, sektörün oskarları olarak kabul gören ödülleri almakta ve motivasyonunu daima artırmaktadır.

Gazeteci Celal Karaali'nin, Bakırköy Yunus Emre Kültür Merkezi'nin yanında bulunan ve yaklaşık 10 yıldır çürümeye terk edilen Kızılay binasına ilişkin sorusunu yanıtlayan İbrahim Ethem Veli, projenin kendi dönemlerinde her anlamda hazırlandığını belirtti. Veli, "Biz görevdeyken bütün anlaşmaları, ruhsatlandırma süreçlerini tamamlamış ve bağışçılarımızı bulmuştuk. Görevi bıraktığım 2017 yılının nisan ayında temel atıldı. Hayırseverler Ali Rıza Mete ve Niyazi Mete kaba inşaatı taahhüt ettikleri gibi hızla bitirdiler. Ancak bizden sonraki süreçte genel merkez projeyi şubeden alıp kendi uhdesine geçirdi ve o günden beri hiçbir ilerleme kaydedilmedi" dedi.

"KASADA BİZİM YÖNETİMDEN KALAN ‘6 MİLYON DOLAR’ MERKEZE ÇEKİLDİ"

Projenin tamamlanması için finansal hiçbir engelin bulunmadığını vurgulayan Veli, şok bir bütçe ifşasında bulundu. Görevi bıraktığı sırada Bakırköy Şubesinin vadeli hesaplarında 20 milyon Türk lirasının üzerinde nakit para bulunduğunu açıklayan eski başkan, şu ifadeleri kullandı:

"O günün döviz kuru üzerinden bakarsanız kasamızda yaklaşık 5-6 milyon dolar para vardı. Bu bütçe, kaba inşaatı bitmiş bir binanın ince işlerini tamamlamaya fazlasıyla yetiyordu. Ancak edindiğimiz bilgilere göre genel merkez, 'daha yüksek mevduat faizi alacağız' bahanesiyle şubemizin parasını merkeze çekti. Paranın merkeze aktarılmasının ardından inşaat tamamen durdu. Burada finansal bir mazeret olamaz, arkada başka hesapların olduğunu düşünüyorum."

“YAŞLI BAKIM MERKEZİ OLACAKTI, BÖLGESAL KAN MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR”

Gazeteci Yılmaz Bacacı’nın binanın kullanım amacına ve hedeflenen sağlık hizmetlerine yönelik sorusu üzerine Veli, projenin geçmişini anlattı. Alanın sağlık imarı alabilmesi için geçmiş dönem belediye başkanları (Ateş Ünal Erzen dönemi) dahil olmak üzere büyükşehir ve yerel belediyelerle senelerce mücadele ettiklerini belirten Veli, "Burası öncelikle yaşlı ve bakıma muhtaç hastalar için bir sağlık merkezi olarak planlanmıştı. Ancak süreç içinde sürekli statü değişikliği yapıldı. Son olarak orayı Bölgesel Kan Merkezi yapacaklarını duydum. O mevkii bir kan merkezi için hiç uygun değil, kan merkezi her yerde kurulabilir. Hazır sağlık alanı ilan edilmişken buranın çürümeye bırakılması hem ekonomik bir kayıp hem de büyük bir hizmet kusurudur" diye konuştu.

"6 ŞUBAT DEPREMİ VE ÇADIR SATIŞI KIZILAY'IN İNANDIRICILIĞINI BİTİRDİ"

Kızılay'ın kamuoyundaki güven kaybına da değinen tecrübeli yönetici, kurumun ticari bir yapıya büründürülmesini sert bir dille eleştirdi. Çocukluğumuzun kutsal kurumları olan Kızılay ve Türk Hava Kurumunun (THK) son yıllarda ciddi yaralar aldığını belirten Veli, "Özellikle 6 Şubat depremi döneminde yaşanan çadır satma skandalı, Kızılay’ı hiç hak etmediği bir noktaya taşıdı. Sahada yaraları sarması gereken kurum, maalesef işin ticari boyutuna baktı ve nitekim dönemin genel başkanı da istifa etmek zorunda kaldı. Bir kurum yara aldıktan sonra inandırıcılığını 1-2 yılda kazanamaz. Bizim dönemimizde kurban bağışı taleplerine yetişemezken, şimdi minimize rakamlarla bu işi yürütmeye çalışıyorlar. Ensar Vakfı üzerinden yapılan para transferleri gibi lüzumsuz ve karanlık süreçler de kurumsal itibara çok büyük zarar verdi" dedi.

"BEN BU KURUMUN YARALISIYIM, EMEKLERİMİZE YAZIK OLDU"

Röportajın sonunda eski yönetim arkadaşlarıyla birlikte büyük bir çaresizlik ve üzüntü içinde olduklarını belirten İbrahim Ethem Veli, yetkililere sitem ederek sözlerini şöyle tamamladı:

"Ben bu konuda dertliyim, yaralıyım arkadaş. Biz orada yönetimdeki tüm arkadaşlarımızla gece gündüz demeden, devlet bürokrasisiyle mücadele ederek çok ciddi emekler verdik. Yıllarca işlettiğimiz tıp merkezinde vatandaşın duasını alarak çalıştık. Bugün 9 yıldır bitirilmeyen, en az 7-8 senedir insanlığa sağlık hizmeti sunması gereken bu binanın atıl halini gördükçe kahroluyorum. Eski çalışma arkadaşlarım sürekli bana 'Başkanım bu bina ne olacak?' diye soruyor. Maalesef büyük bir çaresizlikle şikayet etmekten başka elimizden bir şey gelmiyor. Gönül arzu eder ki tüm bu yönetimsel hatalara rağmen o bina bitirilsin ve insanlığın hizmetine sunulsun." Celal Karaali-Yılmaz Bacacı