banner246
21 Haziran 2020 Pazar 00:57
“TARİHTEN GÜNÜMÜZE KÂBUS HASTALIKLAR”

Hızla yayılarak tüm dünyayı tehdit eden Çin kaynaklı yeni tip corona virüs (covid 19) can almaya devam ediyor. Vaka sayısı dünya genelinde 6 milyon 900 bini aştı. Yaklaşık 42 ülkede ve bölgede etkili olan corona virüs, tarihte büyük ölümlere neden olan salgın hastalıkları akıllara getirdi. İşte dünyada milyonları öldüren kâbus salgınlar..!

“KARA ÖLÜM” VEBA SALGINI (1347-1351)

İnsanlık tarihinin en ölümcül salgınlarının başında “Kara ölüm” olarak da nitelendirilen veba salgınları geliyor. Tarihteki veba salgınları Atina, Antoninus, Kıbrıs, Justinianus gibi isimlerle değişik tarihlerde patlak verdi ve milyonlarca insanın ölümüne yol açtı. Veba salgınlarının en büyüklerinden biri 75 ila 100 milyon insanı öldürdüğü tahmin edilen Kara Veba Salgını oldu. 1347-1351 yılları arasında Avrupa’da büyük yıkıma yol açan veba salgını, Asya'nın güney batısında başlayarak 1340'lı yılların sonlarında Avrupa'ya ulaştı. Salgına Yersina pestis adlı bakterinin yol açtığı düşünüldü.

ÇİÇEK HASTALIĞI SALGINI (1520- 1527)

Her yaşta, her cinste görülen, irinli kabarcıklar dökerek yüzde izler bırakan, ateşli, ağır ve bulaşıcı bir hastalık olan çiçek hastalığı tarihte en çok ölüme yol açan hastalıklar listesinde bulunuyor. Çocuklarda daha sık görülen çiçek hastalığının Variola major ve Variola minor olmak üzere iki tipi bulunuyor. 1520- 1527 tarihleri arasında Amerika’da etkili olan salgında 200 binin üzerinde yerli halk yaşamını yitirdi. Sonraki yıllarda Avrupa’da etkili olan çiçek hastalığı salgını sonucunda, dünya genelinde 56 milyon insanın hayatını kaybettiği tahmin edilmekte.

“VİRAL KANAMALI” ATEŞ SALGINI (1545-1548)

4 ayrı RNA virüsünün yol açtığı “Kanamalı ateş” salgınları, 1545-1548 yılları arasında Meksika’da ortaya çıktı ve tahminen 5 ile 15 milyon insanı öldürdü. Salgının nedeni bilinmemektedir, ama yerli bir kanamalı ateş türü olabileceği, belki de son 500 yılda o bölgede beliren en kötü kuraklık ve Avrupa istilasının ardından Meksika yerlilerinin yaşam şartları dolayısıyla salgının daha çok yayılmış olabileceği düşünülmektedir.

İSPANYOL VEBASI (1647-1652)

Veba bu kez 1647-1652 yılları arasında İspanya’yı kasıp kavurdu. “Kara Ölüm", 5 yıl etkili olan bu salgın sonucunda İspanya’da 76 bin ölümden sorumlu tutuldu.

KOLERA SALGINI (1817-1824)

1817-1824’de Asya ve Avrupa’da ortaya çıkan kolera salgını, 1899- 1923 yılları arasında yaklaşık 1.500 bin kişiyi öldürdü. Vibrio cholerae adlı bakteriyle gelişen kolera, bağırsak enfeksiyonuna, daha sonra şiddetli ishale neden olan bir hastalık. Kolera, 1817′de Japonya’da, 1826′da Moskova’da, 1831′de Berlin’de, Paris’te ve Londra’da salgınlar yaptı. Osmanlı İmparatorluğu’nda 1912-1913 Balkan Savaşı sırasında görülen kolera salgını ciddi kayıplara sebep oldu.

İSPANYOL GRİBİ (1918-1920)

İspanyol gribi ya da İspanyol nezlesine, 1918-1920 yılları arasında H1N1 virüsünün ölümcül bir alt türü yol açtı. İspanyol Gribi, 18 ay içinde 50 ile 100 milyon arası insanın ölümüne sebep olarak insanlık tarihinde bilinen en büyük salgınlardan biri oldu. Birinci Dünya Savaşı'nın son aylarında tüm dünyayı etkisi altına alan İspanyol gribinin, dört yıl süren savaşın bitmesinde rol oynadığı düşünülüyor.

TİFÜS SALGINI (1914-1918 / 1943-1945)

Halk arasında lekeli humma adı da verilen TİFÜS; bit ve pire gibi haşerelerin sebep olduğu bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığı olarak ortaya çıktı. I. Dünya Savaşı ile birlikte, 1914-1918 yılları arasında Avrupa ve Asya’da 25 milyon kişi hastalandı ve özellikle Sovyetler Birliği ülkelerinde 3 milyona yakın insan hayatını kaybetti. II. Dünya Savaşı yıllarında yine etkili olmaya başlayan salgın 1943, 1944 ve 1945 yıllarında ölümlere sebep oldu. I. Dünya Savaşı’nda ciddi ölümlere yol açmamıştır. Aralıklarla İstanbul’da da görülen Tifüs salgını asıl 1943’te etkili olmuş, İstanbul Belediyesi ve Sıhhat Müdürlüğü, Tifüse karşı verilen savaşı daha sistemli şekilde yürütmek için bir mücadele teşkilatı oluşturmuştur.

HIV-AIDS SALGINI (1981’den Günümüze)

Bilinen ilk AIDS vakaları, 1981 yılında ABD’nin New York ve Kaliforniya eyaletlerinde rapor edildi. 2010 yılında 1,8 milyon insan AIDS nedeniyle hayatını kaybetti. Bu sayı 2005 yılında 2,2 milyon oldu. 2014 yılında dünyada yaklaşık 36,9 milyon insanın HIV pozitif olduğu belirtildi. The Lancet'te yayınlanan bir raporda, 2015 Global Hastalık Yükü Çalışmasına göre HIV enfeksiyonunun 1997 yılında 3,3 milyon hastayla zirve noktasına eriştiği tahmin ediliyor. 1 Aralık gününü de “Dünya AIDS Günü” olarak ilan edilmiştir. Ülkemizde ilk defa 1985 yılında 3 HIV pozitif hasta bildirilmiş, daha sonra her yıl HIV/AIDS vakalarında giderek artma gözlenmiştir.

SARS SALGINI (2002-2003)

2002-2003 yılları arasında Asya ve Kanada’da etkili olan şiddetli akut solunum yolu sendromu (severe acute respiratory syndrome, SARS), olarak adlandırılan hastalığın nedeni şiddetli akut solunum yolu sendromu korona virüsüdür. Kasım 2002 ve Temmuz 2003 tarihleri ​​arasında Hong Kong'da başlayan SARS salgını neredeyse pandemik hale geldi ve dünya çapında 8 bin 422 vaka ile 916 ölüm görüldü. Dünya Sağlık Örgütü, ölüm oranını %10,9 olarak açıkladı. Sars etkeni haftalar içinde Hong Kong'dan 37 ülkeye yayıldı. Bugün itibarıyla SARS’ın yayılması tamamen önlenmiş durumda. Ancak, SARS hastalığının (çiçek hastalığı aksine) eradike edildiği iddia edilmemekte. Bazı hayvan popülâsyonlarında hala doğal ana rezervuar olarak mevcut olabileceği ve gelecekte insanlarda tekrar hastalık yapabileceği düşünülüyor.

DOMUZ GRİBİ

Genelde Domuz Gribi denilmesine karşılık, bazı otoriteler Meksika Gribi, domuz merkezli grip, Kuzey Amerika Gribi ve HıNı gribi olarak da tanımlamaktadır. Salgının Mart 2009’da başladığına inanılmaktadır. Domuz gribinden 20092da 284 bin kişi hayatını kaybetmiştir.

ASYA, RUS, HONG KONG GRİPLERİ

Asya gribi, 1957- 1958 yıllarında 2 milyon, Rus gribi 1889-1890 arasında 1 milyon Hong Kong gribi 1968-1969 yılları arasında 1 milyon insanı öldürdü.

EBOLA SALGINI (2013-2016)

2013-2016 yılları arasında Batı Afrika’da patlak veren Ebola salgını 11 bin 300’den fazla ölüme yol açtı. Batı Afrika Ebola salgını, Aralık 2013'te Gine'de başladı, Liberya, Sierra Leona gibi Batı Afrika ülkelerine yayılan ve Haziran 2016'da sona eren salgın sonucunda virüs 28 bin 616 kişiye bulaştı. Bu salgın, hastalığa yakalanan kişi ve ölümler açısından tarihteki en ölümcül ebola salgını olarak kayıtlara geçti.

ÇİN YENİ TİP CORONA VİRÜS SALGINI (COVİD 19)

2019 sonlarında, Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıktı. Yüksek ateş, öksürük ve sonrasında gelişen zatürre ile seyreden yeni tip corona virüs hızla yayılarak tüm dünyayı etkisi altına aldı. Kovid-19 görülen ülke ve bölgelerdeki vakalara ilişkin verilerin derlendiği "Worldometer" internet sitesinin son verilerine göre, dünyada Kovid-19'a yakalanan kişi sayısı 6 milyon 902 bin 338'e ulaştı. Virüsün yayıldığı ülke ve bölgelerin sayısı ise 42'yi geçti. Dünya genelinde Kovid-19 nedeniyle 399 bin 286 kişi hayatını kaybetti. Türkiye'deki vaka sayısı 172 bin 114’e ulaştı.

Salgın hastalıklarla ilgili olarak Amerika’da Barry Youngerman’in yaptığı bir araştırmaya göre salgın hastalıklara yol açan patojenler esas olarak 6 farklı şekilde bulaşıcılık göstermektedir bunlar şöyle sıralanmaktadır:

1- İnsandan insana,

2- Böcekten insana,

3- Hayvandan insana,

4- Gıdadan canlılara,

5- Anneden çocuklarına,

6- Medikal işlemlerden insanlara.

Bunlar içerisinde özellikle hayvan-insan ilişkileri dikkat çekicidir. İlmî tespitlere göre köpekler evcilleştirildiğinde kızamık, inekler evcilleştirildiğinde tüberküloz ve difteri insana bulaşmıştı. Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, yakın tarihimizde milyonlarca insanın ölümüne yol açan çiçek, grip, verem, sıtma, kolera ve kızamık gibi hastalıklar hayvan hastalıklarının evcilleştirilmiş haliydi. Araştırmalara göre insanların köpeklerle 65, sığırlarla 50, koyun ve keçilerle 46, atlarla 35, domuzlarla 42, kümes hayvanları ile 26 ortak hastalığı var. Bunlardan daha çok kış aylarında görülen ve vücuttaki bitlerle yayılan tifüs pislik, sefalet ve kötü beslenmenin etkisiyle ortaya çıkmıştı.

Araştırma Haber- Senay GÜNCAVAR BADUR-Kent Yaşam


Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner272