Türkiye’deki belediyelerin bir süredir içinde bulunduğu mali çıkmaz, hükümetin yerel yönetimler yasasında kapsamlı bir reforma gitmesine neden oldu. Özellikle personel giderlerinin bütçe içerisindeki payının kontrol edilemez hale gelmesi ve SGK prim borçlarının katlanarak artması, belediye şirketlerinin sürdürülebilirliğini tehlikeye atmış durumda. AK Parti tarafından hazırlanan ve son şekli verilmeye başlanan reform taslağı, bu mali dengesizliği gidermek adına personel harcamalarını toplam bütçenin yüzde 30 ile 40’ı arasında sınırlamayı öngörüyor. Bu düzenlemeyle birlikte ihale süreçlerinde şeffaflığın artırılması ve büyükşehir ile ilçe belediyeleri arasındaki yetki paylaşımının daha net kriterlere bağlanması planlanıyor.
Borç Yönetiminde Radikal Değişim: Kesintiler Kaynaktan Yapılacak
Türkiye Gazetesi'nde yer alan ayrıntılara göre, yeni düzenleme belediyelerin borç yönetimini belirli kriterlere bağlayarak plansız projelere kaynak aktarımının önüne geçecek. En dikkat çekici maddelerden biri ise SGK primlerinin artık doğrudan "kaynakta kesilmesi" yöntemiyle tahsil edilecek olması. Bu sayede belediyelerin borç biriktirmesinin engellenmesi ve kamu alacaklarının güvence altına alınması hedefleniyor. Görevini yerine getirmeyen veya mali disipline uymayan belediyelere yönelik yaptırımların artırılacağı bu yeni dönemde, mevcut borçların azaltılması için orta ve uzun vadeli ödeme programları devreye sokulacak.
Zararın Faturası Doğrudan Yöneticiye Kesilecek
Reform taslağındaki en çarpıcı ve yöneticileri doğrudan ilgilendiren başlık ise kamu zararının sorumluluğu üzerine kurulmuş durumda. Yeni sisteme göre, belediyelerde oluşacak herhangi bir kamu zararı doğrudan ilgili yöneticilere rücu ettirilecek. Yani usulsüz harcama veya hatalı kararlar sonucu oluşan mali kayıpların bedeli, yöneticilerin şahsi mal varlıklarından tahsil edilebilecek. Bunun yanı sıra imar değişiklikleri çok daha sıkı kurallara tabi tutulacak ve belediyelerin tüm harcama kalemleri belirli periyotlarla şeffaf bir şekilde kamuoyuna ilan edilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan raporlarda belediye kaynaklarının daha verimli kullanılması gerektiği sıkça vurgulanırken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın verdiği reform mesajları bu sürecin en kısa sürede yasalaşacağını gösteriyor. Yerel yönetim sisteminin baştan aşağı yeniden kurgulandığı bu düzenleme, belediyelerin yalnızca birer istihdam kapısı olmaktan çıkıp hizmet odaklı birer kamu kurumu olarak mali bağımsızlıklarını korumalarını amaçlıyor.