24 Temmuz, tarihe damga vuran önemli günlerden biridir. Üç 24 Temmuz var ki bende yeri çok özeldir. Ben hep özel değerlendiririm. Nedense benim kafama yerleşmiş bu üç 24 Temmuz.
24 Temmuz 1908 İkinci Meşrutiyet'in İlanı: Osmanlı tarihinde ön planda yer alan bu 24 Temmuz, yıllardır askıda olan (29 yıl) anayasayı yürürlüğe sokmuş, Meclis-i Mebusan yeniden çalışmaya başlamıştır. 24 Nisan 1877'de çıkan Osmanlı-Rus Savaşı dolayısıyla meclis 1 yıl çalışamıyor. 93 Harbi olarak bilinen bu savaşta Osmanlı ordusu yenilgiye uğrar ve 13 Şubat 1878'de II. Abdülhamit meclisi süresiz kapatır. 1878-1908 arasında süren bu dönem "İstibdat" dönemi olarak anılır.
24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması: Türkiye Cumhuriyeti'nin sınırlarının çizildiği Lozan Antlaşması'nın imzalandığı gündür. Osmanlı İmparatorluğu hukuki anlamda sona ermiş ve yerine Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur. Emperyalizmin Türkleri yok etme, Anadolu'yu işgal ve sömürü planı sona ermiştir. Misak-ı Milli kısmen gerçekleşmiştir. Kapitülasyonlar kaldırılmış, Mondros ve Sevr Antlaşmaları yırtılmış, bağımsız Türkiye Cumhuriyeti yaratılmıştır. Emperyalistler bu antlaşmadan sonra Türkiye Devleti'nin bağımsızlığını resmen kabul etmişlerdir. Lozan, Türkiye Cumhuriyeti’nin tapusudur.
24 Temmuz 1968: Yani 68 kuşağının ölen ilk devrimcisi Vedat Demircioğlu’nun öldüğü gün. Amerikan savaş gemisi 6. Filo, 1968 Temmuzu'nda İstanbul’da Dolmabahçe’ye demir attığında devrimci gençler karşılar onları, büyük gösteriler düzenlenir. Gösteriler polis baskınlarıyla bastırılmaya çalışılır. 17 Temmuz tarihinde polisin İTÜ Gümüşsuyu Öğrenci Yurdu baskınında pencereden atılan ve komaya giren devrimci öğrencilerden Vedat Demircioğlu, 24 Temmuz 1968 tarihinde ölür. Vedat Demircioğlu, 68 kuşağının ilk devrimci şehidi olarak anılır. Gösteriler, Amerikan askerlerinin denize dökülmesiyle son bulur.
Ve 24 Temmuz 2020 İstanbul’un fethinden sonra kiliseden camiye çevrilen, 1934 yılında ise Atatürk'ün emri üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla müzeye dönüştürülen Ayasofya, 24 Temmuz 2020'de yeniden camiye çevriliyor.
22.07.2026
ŞANVER SARISALTUN
