Fiyat artışlarına yetişemeyen vatandaşın maaşı enflasyon karşısında giderek eriyor. Enflasyon ve gelir vergisi adaletsizliği nedeniyle işçilerin bu yılın ilk 7 ayındaki ücret kaybı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 46 artış göstererek 1 trilyon 487 milyar liraya ulaştı.
Vatandaşın en temel gider kalemi olan barınmada da artışlar enflasyonun çok üzerinde seyrediyor. Resmi rakamlara göre bile bu ay ev ve iş yeri kiraları için uygulanacak tavan zam miktarı yüzde 31.90 seviyesine çıktı.
Tarladan Sofraya Uçurum: Gıda Enflasyonunda Tüm Zamanların Rekoru
Türkiye'nin Eylül 2021'de sürüklendiği enflasyon sarmalının gıda fiyatlarına yansıması ağırlaşıyor. Eylül 2021'den Temmuz 2026'ya kadar geçen sürede gıda fiyatları tam yüzde 2.169 oranında arttı. Bir başka deyişle, Eylül 2021'de 100 liraya dolan bir gıda sepeti için bu yılın temmuz ayında 2.269 lira ödemek gerekiyor.
Temel tarım girdilerindeki artış (elektrikte yıllık yüzde 25.1, tarım ilacında yüzde 28, temmuz ayında mazotta yüzde 45) gıda fiyatlarını ve sofraları doğrudan etkiliyor. Sadece temmuz ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı bazı ürünlerde 6 kata kadar fırladı:
-
Havuç: Çiftçinin tarlada 11 liraya sattığı havuç, vatandaşın sofrasına 61 liraya geliyor.
-
Elma: Tarlada 18 lira olan elma, market raflarında yüzde 444 fiyat farkıyla 102 liradan satılıyor.
Akaryakıtta Dev Zam Direkten Döndü
Artan maliyetlerin ana tetikleyicilerinden olan akaryakıt fiyatlarındaki hareketlilik de sürüyor. Bugünden itibaren geçerli olmak üzere benzinin litresine 2 lira, motorine ise 6.85 lira gibi rekor bir zam yapılması bekleniyordu. Ancak bu zam kararı son anda iptal edildi. Karar devreye alınsaydı motorinin litresi 90 liraya dayanacaktı. Uzmanlar ise mevcut ekonomik koşullarda akaryakıt zamlarının önümüzdeki dönemde durmayacağı konusunda uyarıyor.
Dijital Aboneliklere ve Teknolojiye Yüzde 75'i Aşan Zamlar
Enflasyon dalgası sadece temel gıda ve enerjiyi değil, teknoloji ve dijital hizmetleri de vurdu. Google, Türkiye'deki "Google One" ve yapay zeka aboneliklerine yüzde 75'i aşan oranlarda zam yaptı. Yeni tarifeler mevcut kullanıcıların yenileme dönemlerinde uygulanmaya başlandı.
-
Google AI Plus: Aylık ücreti 204.99 TL'den 359.99 TL'ye yükseldi.
-
Google AI Pro (5 TB): 869.99 TL'den 1.520 TL'ye çıktı.
-
Google AI Ultra (20 TB): Aylık 1.990 TL'den 3.480 TL'ye çıkarıldı.
Öte yandan, donanım pazarında da fiyatlar tırmanışta. ABD pazarında Nvidia RTX 50 serisi ekran kartı fiyatlarında yüzde 39'a varan artışlar gözlemleniyor. Özellikle orta segment ekran kartlarını etkileyen bu zam dalgasının arkasında, DRAM ve NAND bellek tedarikindeki küresel sıkıntıların yattığı belirtiliyor. Teknoloji şirketleri, yılın ilk büyük fiyat artışlarını ocak ayında gerçekleştirmişti.