Milyonlarca emeklinin en çok merak ettiği konuların başında gelen maaş haczi ve otomatik kesintiler, yasal sınırlar ve istisnalar çerçevesinde uygulanıyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93'üncü maddesi uyarınca Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından bağlanan gelir ve aylıklar, kanunda açıkça belirtilen istisnalar dışında haczedilemiyor. Ancak belirli alacak kalemleri ile bankalara veya icra dairelerine verilen onaylar, emekli aylığından kesinti yapılmasının önünü açabiliyor.
Nafaka Borcunda Koruma Geçerli Değil
Mahkeme kararıyla hükmedilen nafaka alacakları, emekli maaşına haciz uygulanabilen temel istisnaların başında geliyor. Nafaka borcu söz konusu olduğunda maaşın haczedilemeyeceğine ilişkin genel yasal koruma devre dışı kalıyor. Yapılacak kesintinin tutarı ve kapsamı ise mahkemenin nafaka kararına ve yürütülen icra işlemlerine göre belirleniyor.
2026 Düzenlemesi ile SGK Prim Borçlarına Yüzde 10 Kesinti
Emeklileri doğrudan ilgilendiren en önemli değişikliklerden biri ise 2026 yılında yürürlüğe giren yasal düzenleme oldu. 7566 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen Ek 24'üncü madde, emeklinin kendi sigortalılığı veya hak sahibi olduğu kişinin sigortalılığı nedeniyle oluşan prim ve prime ilişkin borçların doğrudan aylıktan tahsil edilmesine imkân tanıdı. Genel sağlık sigortası (GSS) prim borçları da bu tahsilat kapsamına dahil edildi.
SGK'nın 24 Temmuz 2026 tarihli ve 2026/19 sayılı Genelgesi doğrultusunda, bu kapsamdaki borçlar için aylıktan yapılan kesinti oranı yüzde 10 olarak uygulanıyor. Kanunda üst sınır yüzde 25 olarak belirlenmiş olsa da kurum uygulama oranını yüzde 10 seviyesinde tuttu. Bu tahsilatın gerçekleştirilmesi için ayrıca icra takibi başlatılmasına veya emeklinin onay vermesine gerek duyulmuyor.
Banka ve Kredi Borçlarında Onay ve Yargıtay İçtihadı Detayı
Banka kredisi, kredi kartı veya diğer kişisel borçlar nedeniyle emekli maaşına kendiliğinden haciz uygulanamıyor. Ancak emekli vatandaş, icra takibi kesinleştikten sonra maaşından kesinti yapılmasına açıkça muvafakat (onay) verirse kesinti işlemi hukuken geçerli hale geliyor.
Öte yandan, kredi sözleşmelerinde yer alan ve maaş hesabından takas, mahsup veya bloke işlemi yapılmasına olanak tanıyan talimatlar ayrı bir hukuki değerlendirmeye tabi tutuluyor. Yargıtay’ın 2025 tarihli içtihadı, tüketici kredisi kapsamında önceden verilen bazı onayların, bankanın maaş hesabından tahsilat yapmasına imkân tanıyabileceğini kabul ediyor.
Haksız Kesintiyle Karşılaşan Emekliler Ne Yapmalı?
Maaşında bilgisi dışında ya da beklemediği bir kesinti gören emeklilerin hak kaybı yaşamamaları için izlemeleri gereken adımlar ise şöyle sıralanıyor:
-
Kaynağı Öğrenin: İlk aşamada kesintinin hangi borç kaleminden ve hangi hukuki dayanakla yapıldığı ilgili bankadan veya SGK’dan resmi olarak öğrenilmelidir.
-
İcra Mahkemesine Başvurun: Haciz yasağına aykırı bir işlem yapıldığı düşünülüyorsa ilgili icra dosyası incelenmeli ve yasal süresi içerisinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulmalıdır.
-
Belgelerin Tarihini İnceleyin: Banka kaynaklı kesintilerde imzalanan kredi sözleşmeleri, otomatik ödeme talimatları ve icra dosyasındaki beyanların tarihleri ile kapsamları mutlaka birlikte değerlendirilmelidir.
Kesintinin hukuki dayanağını netleştirmeden işlem yapmak yerine uzman bir hukukçudan destek alınması, olası hak kayıplarının önüne geçilmesinde kritik rol oynuyor.





