ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu yakaladığına ilişkin açıklamalar, sosyal medyada bazı yanlış görüntülerle dolaşsa da olay uluslararası gündemde tartışılıyor. Tarih boyunca insanları sergilemeye yönelik uygulamalar da hatırlanarak, bununla ilgili farklar değerlendirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, 3 Ocak 2026’da düzenlediklerini belirttiği bir askeri operasyonla Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşinin yakalandığını duyurdu. Trump yönetimi, Maduro ile eşi Cilia Flores’in uyuş¬turu ve terörle bağlantılı suçlamalar nedeniyle ABD’ye getirildiğini açıkladı ve haklarında New York’ta federal mahkemede dava açılacağını söyledi.
Bazı sosyal medya paylaşımlarında Maduro’nun New York caddelerinde bir minibüsün arkasında sergilendiği iddiası yayılmış olsa da, Anadolu Ajansı’nın New York muhabiri bu görüntülerin doğru olmadığını; videolardaki aracın güvenlik güçlerinin dönüş aracına ait olabileceğini bildirdi.
Maduro’nun Brooklyn’deki Metropolitan Gözaltı Merkezi’ne getirilmesi New York’ta protesto edildi. Göstericiler ABD’nin operasyonunu ve Maduro’nun tutulmasını eleştiren sloganlar attı.
Uluslararası hukuka ilişkin tartışmalar da sürüyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ve birçok ülke, böyle bir operasyonun egemen devletlerin toprak bütünlüğü ve uluslararası hukuk açısından “tehlikeli bir emsal” oluşturduğunu belirtti.
TARİHSEL PERSPEKTİF: İNSANLARIN “SERGİLENMESİ”
Tartışmaların bir kısmında, bu tür olayların geçmişteki insan sergileme pratiklerine benzetilmesi yer aldı. Özellikle 19. ve 20. yüzyıllarda Avrupa’nın bazı şehirlerinde “insan hayvanat bahçeleri” gibi uygulamalarla farklı milletlerden insanlar, özellikle Afrika ve Asya’dan getirilenler, yıllarca sergilenmişti. Bu örnekler en çok 1800’lerin sonu ile 1900’lerin başındayla ilişkilidir ve ırkçı, sömürgeci görüşlerle yeniden üretildiği vurgulanır.
Bu tarihsel vakalarda insanlar:
- Hayvanat bahçelerinde sergilenmiş,
- “Egzotik” olarak tanımlanmış,
- Ziyaretçilere bir eğlence, bilim ya da öğrenme aracı gibi sunulmuştu.
Bu uygulamalar bugün büyük ölçüde insan hakları açısından kınanır ve insanlık onuru ile bağdaşmadığı kabul edilir.
GÜNCEL OPERASYON İLE TARİHSEL OLGULAR
ABD’nin Maduro ile ilgili operasyonu ile tarihsel insan sergileme pratikleri arasında önemli farklar bulunuyor:
- 1910’lar–1930’larda sergilenen insanlar, kendi rızaları dışında insanlar arasındaki ırkçı bakışla eğlence, ticaret veya “bilimsel sergi” adı altında sunuluyordu.
- Maduro vakası ise uluslararası hukuk, siyasi çatışma ve suçlamalar bağlamında değerlendiriliyor ve ciddi hukuki, diplomatik tartışmalara yol açıyor.
Tarihsel örnekler daha çok ırkçılık ve Sömürgecilik dönemine ait insan hakları ihlalleri olarak nitelenirken, güncel olay siyasi-militer bir eylem ve hukuk süreci bağlamında tartışılıyor.
