Van Gölü’nün derinliklerinde yer alan ve mercan kayalıklarını andıran, boyları 40 metreye kadar ulaşan mikrobiyalitler (su altı peribacaları), dünya dışı yaşam araştırmalarına ve gezegen jeolojisine rehberlik edecek uluslararası dev bir projeye konu oldu.
Van YYÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen proje; Van YYÜ, Pamukkale Üniversitesi ile İtalya, Polonya ve Çin’den birer üniversitenin iş birliğiyle yürütülüyor. Dalış eğitmeni Serkan Ök’ün de destek verdiği arazi çalışmalarında bilim insanları, gölün farklı noktalarından özel numuneler topladı.
Numuneler Bozulmaması İçin İtalya'ya Elden Götürüldü
Van'a gelerek 2 gün boyunca tekneyle göle açılan ve dalışlar gerçekleştiren uzman ekip, mikrobiyalitlerden ve göl suyundan örnekler aldı. Alınan hassas canlı numunelerin hücresel ve kimyasal aktivitelerini kaybetmemesi için bilim insanları örnekleri özel muhafaza kaplarına alarak elden İtalya'ya götürmek üzere yola çıktı.
Proje kapsamında numuneler üzerinde Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM), Geçirimli Elektron Mikroskobu (TEM), Mikro-Raman ve X-Işını Kırınımı (XRD) gibi son teknoloji ileri görüntüleme ve kimyasal analiz yöntemleri uygulanacak. Bu analizlerle 200 nanometreden küçük (virüs boyutundaki) nanoküreciklerin oluşum mekanizmaları çözülecek.
Mars’taki Jezero Krateri ve Salda Gölü İle Korele Edilecek
Proje yürütücüsü Van YYÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Yeşilova, araştırmanın nihai hedeflerini şu sözlerle anlattı:
"Projedeki amacımız; bu mikrobiyalitlerdeki nanokürelerin kökenini tespit etmek. Bunların kökenini tespit ettikten sonra da Salda Gölü'yle ve Mars'taki Jezero Krateri'ndeki örneklerle korele etmektir. Elimizde Mars'taki örnekler 2029'da geleceği için o tarihten sonra bu karşılaştırmayı yapabileceğiz. Ancak ilk etapta elimizdeki Salda Gölü örnekleriyle Van Gölü'nü kıyaslayacağız."
Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ezher Tagliasacchi ise saha çalışmalarında suyun pH'ı, sıcaklığı ve çözünmüş oksijen gibi kritik parametreleri yerinde ölçtüklerini ve toplanan verilerin farklı ülkelerdeki laboratuvarlarda eş zamanlı inceleneceğini belirtti.
"Dünya Dışı Yaşam İçin Önemli Bir Adım"
Polonya Varşova Üniversitesi'nden Prof. Dr. Miroslaw Slowakiewicz, Van Gölü’nün ekstrem koşullarına dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
"Türkiye gezegen araştırmaları açısından çok özel bir yere sahip. Mars'taki Jezero Krateri'nin analoğu olan Salda Gölü'nü biliyoruz. Van Gölü ise pH değeri 10'a yakın son derece yüksek alkaliniteye sahip ekstrem bir ortam olarak hâlâ gizemini koruyor. Van Gölü'ndeki yapılar Salda'dakilerden oldukça farklı. Buradan elde edeceğimiz sonuçlarla Salda ve Van'ı karşılaştıracak, ardından dünya dışı yaşam ve Mars araştırmalarında çok önemli bir adımı daha geride bırakmış olacağız."
