Ekonomik dalgalanmalar, gelir düşüklüğü ve artan zorunlu ödemeler vatandaşın birikim yapma hayalini rafa kaldırmasına neden oluyor. ING Türkiye’nin NielsenIQ iş birliğiyle gerçekleştirdiği "Türkiye’nin Tasarruf Eğilimleri Araştırması"nın 2026 yılı ikinci çeyrek sonuçları, toplumun tasarruf alışkanlıklarındaki çarpıcı tabloyu gözler önüne serdi.
Verilere göre, Türkiye’de tasarruf sahipliği oranı yüzde 54 seviyesinde kalırken, nüfusun neredeyse yarısına tekabül eden yüzde 46'lık kesim köşeye hiçbir birikim atamıyor. Halihazırda tasarrufu bulunmayan kişilerin yakın gelecekte birikim yapma planı ise geçen yılın aynı dönemine göre düşüş göstererek (yüzde 25'ten) yüzde 23 seviyesine geriledi.
Tasarrufun Önündeki En Büyük Engel: Yetersiz Gelir ve Kredi Kartı Borçları
Araştırma, vatandaşların neden birikim yapamadığına dair temel gerekçeleri de ortaya koydu. Buna göre tasarruf yapamamanın önündeki engeller şu şekilde sıralandı:
-
Yetersiz Gelir: Ankete katılanların yüzde 59’u gelirinin birikim yapmak için yeterli olmadığını belirtti.
-
Borçlar ve Zorunlu Ödemeler: Her 10 kişiden 2'si (yüzde 21) borçları nedeniyle tasarruf edemediğini dile getirdi. Bu oran, 2026'nın ilk çeyreğine göre yüzde 3 artış gösterdi.
-
Fatura Yükü: Vatandaşların yüzde 19'u yüksek elektrik, doğal gaz ve su faturası ödemeleri yüzünden birikim yapamadığını açıkladı.
-
Kredi ve Kredi Kartı Borçları: "Kredi veya kredi kartı borcumdan dolayı gelirim yetmiyor" diyenlerin oranı yüzde 15'ten yüzde 18’e yükseldi.
-
Kira Ödemeleri: Katılımcıların yüzde 17’si yüksek kira giderlerinin tasarruf yapmayı imkansız kıldığını vurguladı.
Birikim yapabilen kesimin motivasyonlarına bakıldığında ise ilk sırada yüzde 34 ile "geleceğe yatırım yapmak" yer alırken, yüzde 26 ile "beklenmedik risklere karşı güvence oluşturma" ihtiyacı ikinci sırada yer buldu. Düzenli tasarruf yapanların üçte birinden fazlası, gelirlerinin yüzde 10 ila yüzde 20’si arasındaki bir tutarı kenara ayırdığını kaydetti.
Tasarruflar 'Yastık Altına' Gidiyor
2026 yılının ikinci çeyreğinde tasarruf sahiplerinin ortalama iki farklı yatırım aracı kullandığı görülürken, birikimlerin adresi geleneksel yöntemlerden şaşmadı.
4 puanlık düşüşe rağmen yüzde 40 ile yastık altı altın ve değerli madenler en çok tercih edilen tasarruf aracı oldu. Bunu yüzde 38 ile yine yastık altı döviz ve TL nakit izledi. Bankacılık sistemindeki altın ve diğer değerli maden hesapları yüzde 24 ile üçüncü sırada yer alırken, TL vadeli hesaplar yüzde 23'te, hisse senedi ve borsa yatırımları ise yüzde 17 seviyesinde kaldı.
Tabloyu değerlendiren ING Türkiye Özel Bankacılık ve Yatırım Genel Müdür Yardımcısı Sezin Erken, finansal eğitime dikkat çekerek, “Finansal okuryazarlığın artırılması ve bireylerin doğru araçlara erişiminin kolaylaştırılması ile yatırım ürünleri konusunda bilgi sahibi olduğunu ifade edenlerin oranının daha çok yükselebileceğini düşünüyoruz” ifadelerini kullandı.
