ZENGİLAN / KARABAĞ — 1992-1993 yıllarındaki Ermenistan işgali sonrası doğdukları toprakları terk etmek zorunda kalan Zengilanlı kaçkınlar (zorunlu göçmenler), Azerbaycan Devleti’nin hayata geçirdiği örnek ekolojik ve akıllı köy projesiyle öz vatanlarına kavuştu. Aras Nehri'nin hemen yanı başında, İran sınırına sadece 5 kilometre mesafede konumlanan Ağalı köyü, teknolojik altyapısı ve doğa dostu şehircilik donatılarıyla bölgenin göz bebeği oldu.
Zengilan'a giden gazeteci heyetine rehberlik eden ve çocuk yaşta bu topraklardan göç etmek zorunda kalan bölge yetkilisi, Ağalı "Akıllı Köyü"nde yürütülen çalışmaları ve yerleşim detaylarını yerinde aktardı.
255 Müstakil Konut, 1.017 Sakin: Evler Tamamen Ücretsiz!
İşgal öncesinde farklı alanlarda yer alan üç ayrı köyün birleştirilmesiyle tek bir konsept alan halinde sıfırdan kurulan Ağalı köyünde merkez; idari binalar ve kamu hizmet binalarından oluşan 4 ana bloktan meydana geliyor.
Genişliği 1500 metrekarelik parseller üzerine kurulan, ailedeki kişi sayısına göre 3, 4 ve 5 odalı olarak tek ya da çift katlı inşa edilen konutların detaylarına ilişkin yetkili şu bilgileri verdi:
"Sizlere bilgi vermek istiyorum; Ağalı köyü merkezinde 255 müstakil konut mevcuttur. Birinci 'Büyük Dönüş' devlet programı kapsamında tamamı zorunlu göçmen olan 1.017 vatandaşımızı bu köye naklettik. Evlerimiz ailedeki nüfus sayısına göre değişmektedir; örneğin 4-5 kişilik bir aileye 3 veya 4 odalı evler teslim edilmiştir.
Ben de 1993 yılındaki kaza ve savaş döneminde çocuk yaşta buradan ayrılmak zorunda kalanlardanım. Yıllar sonra Bakü ve diğer bölgelere göç etmiş halkımız yeni evleriyle buluşturuldu. Tüm bu konutlar devlet tarafından tamamen ücretsiz olarak vatandaşlarımıza sunulmuştur."
Proje kapsamında aynı konseptle inşa edilen komşu Mammedbeyli köyüne de 188 müstakil ev yapılarak 799 vatandaşın nakledildiği açıklandı.
Her Yaş Grubuna İstihdam Garantisi ve Tam Teşekküllü Sosyal Yaşam
Köydeki yaşamın yalnızca konut teslimiyle sınırlı kalmadığını, sakinlerin ekonomik bağımsızlıklarının da sağlandığını vurgulayan yetkili, "Sakinlerimizin bireysel istihdamı da sağlandı. Yaş grubuna uygun olarak hem devlet sektöründe hem de özel sektörde çalışmaktadırlar. Yani köyün tamamı işle temin edilmiştir" ifadelerini kullandı.
Dört ana caddeden oluşan Ağalı köyünde günlük yaşam ve sosyal ihtiyaçlar için şu imkanlar bulunuyor:
- 300 öğrenci kapasiteli modern bir okul,
- Tam donanımlı anaokulu ve kreş,
- Fitness merkezi ve spor tesisleri,
- Eczane, marketler ve temel hizmet binaları.
Kendi Enerjisini Üreten Ekolojik Köy: Güneş Panelleri ve "Arşimet" Türbinleri
"Temiz Şehir" ve "Akıllı Köy" vizyonunun temel ilkelerine uygun olarak tasarlanan projede yenilenebilir enerji sistemleri ön plana çıkıyor. Ağalı köyündeki tüm konutların çatılarında bireysel güneş panelleri yer alıyor.
Köyün kesintisiz elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan yenilikçi enerji santraline değinen yetkili, otel bölgesinin yanında yer alan "Arşimet" sistemini anlattı:
"Köyümüzün elektrik ihtiyacı için otelimizin yanında üç adet türbinimiz var. 'Arşimet' adı verilen bu düzenekte üç türbin bulunmaktadır. Her bir türbin 212 kW elektrik üretmektedir. Köyün elektrik ihtiyacının büyük bir kısmını bu türbinlerden ve evlerin üzerindeki güneş panellerinden karşılıyoruz."
Zengezur Koridoru’nun Başlangıç Noktası
Ağalı köyünün stratejik konumuna da dikkat çekilen gezide, köyün hemen yanından geçen güzergahın Türk dünyasını birbirine bağlayacak olan Zengezur Koridoru’nun başlangıç noktası olduğu ifade edildi.
Aras Nehri kenarından geçerek Zengilan, Laçın ve Ermenistan sınırına uzanan ulaşım ağları hakkında bilgi veren yetkili, projede gelinen son durumu şöyle özetledi:
"Burası Zengezur Koridoru'nun başlangıç noktasıdır. Geldiğiniz yeni üst yol ana güzergahtır; doğruca Laçın'a kadar uzanır. Aşağıdan geçen demir yolu da oraya bağlanacak. Hem kara yolunda hem demir yolunda 110 kilometrelik kısmın çalışmasını tamamladık. Ermenistan tarafında kalan yaklaşık 9 kilometrelik bir kısım kaldı."
30 yıl aradan sonra akıllı teknolojilerle yeniden hayat bulan Ağalı köyü, hem Karabağ'ın ekolojik dönüşümüne öncülük ediyor hem de Zengezur Koridoru'nun merkezinde jeopolitik bir kilit noktası olarak yükselemeye devam ediyor. Celal Karaali/KENT YAŞAM
