Yaz aylarında hemen herkesin aklına gelen "Sivrisinekler en çok hangi insanları tercih ediyor ve neden bazılarını sürekli ısırırken bazılarına hiç dokunmuyor?" sorusunun cevabı bilimsel bir çalışmayla aydınlığa kavuştu. ABD'nin Miami kentinde yer alan Florida Uluslararası Üniversitesi bünyesindeki araştırmacılar, sivrisineklerin insan seçimi üzerine ezber bozan bir deneye imza attı. Prestijli bilim dergisi iScience bünyesinde yayımlanan araştırma sonuçları, halk arasında yaygın olarak inanılan 'tatlı kan' efsanesini tamamen çürüterek sivrisineklerin av tercihlerinin ardındaki biyolojik sır perdesini araladı.
119 Gönüllüyle Yapılan Deney Her Türün Favori İnsanını Ortaya Çıkardı
Araştırmacılar, sivrisineklerin insan seçim mekanizmasını çözmek için 119 gönüllünün katıldığı kapsamlı bir laboratuvar deneyi gerçekleştirdi. Gönüllülerin kolları özel cam silindirlerin içine yerleştirildi ve diğer taraftan sarı humma sivrisineği, Asya kaplan sivrisineği ve güney sivrisineği olmak üzere üç farklı türün aç dişi bireyleri serbest bırakıldı. Yapılan sayımlar sonucunda hiçbir insanın bu üç sivrisinek türü için aynı anda eşit çekicilikte olmadığı görüldü. Örneğin Asya kaplan sivrisineğini mıknatıs gibi çeken bir birey, ev sivrisineği için son derece sıradan ve ilgisiz kalabildi. Araştırma ekibinden Kaylee Marrero, her türün mikrobiyomdaki tamamen farklı bir koku imzasını hedef almasının kendileri için de büyük bir sürpriz olduğunu ifade etti.
Sivrisinek Tercihini 'Tatlı Kan' Değil Ciltteki Bakteri İmzası Belirliyor
Uzmanlar, katılımcıların ciltlerinde tam 246 farklı bakteri türü tespit etti ve bunlardan yalnızca birinin tüm insanlarda ortak olarak bulunduğunu kaydetti. Cildimizde yaşayan bakterilerin salgıladığı 1000'den fazla maddenin birleşimi, tıpkı parmak izi gibi her bireye özel benzersiz bir vücut kokusu oluşturuyor. Sivrisinekler insanları ısırırken kanı önceden tatmıyor; yönlerini nefesteki karbondioksit, vücut sıcaklığı, nem ve en önemlisi ciltteki bu mikrobiyal koku sinyallerine göre tayin ediyor. Her sivrisinek türü bu koku kodunun farklı bir bölümünü okuduğu için her birinin av şemasına uyan "favori insan" profili de tamamen değişiklik gösteriyor.
Cinsiyet Farkı ve Doğal Koruma Sağlayan Bakteriler
Araştırmada sivrisineklerin cinsiyet tercihleri ve koruyucu etkenler de detaylandırıldı. Sarı humma sivrisineğinin erkekleri kadınlara oranla biraz daha sık hedef aldığı tespit edilirken, diğer iki türün cinsiyetler arasında herhangi bir ayrım yapmadığı belirlendi. Ciltteki bazı bakteriler sivrisinekleri davet eden sinyaller yayarken, bazı insanların cildinde bulunan kimyasal bileşenlerin ise sivrisinekleri doğal olarak uzaklaştırdığı görüldü. Özellikle Pseudomonas adı verilen faydalı bakteri türlerini cildinde yoğun barındıran kişilerin ısırılma olasılığının çok daha düşük olduğu saptandı. Bilim insanları, gelecekte geliştirilecek yeni nesil sinek kovucu spreylerin vücut kokusunu sivrisineklerin okuyamayacağı şekilde maskeleyen formüller üzerine kurulacağını öngörüyor.
