SON 3 YILDA 377 BİN İSTİHDAM KAYBI VE KAPANAN BİNLERCE İŞLETME
Artan maliyetlerin baskısı altındaki sektörde son üç yılda tam 377 bin kişi işini kaybederken, sektör çalışanlarının yüzde 30'u işsizlikle yüzleşti. İşten çıkarmaların yüzde 42'si gibi büyük bir oranının 250 ve üzeri işçi çalıştıran dev firmalardan kaynaklanması krizin büyüklüğünü kanıtlıyor. Aynı dönemde, sektördeki işletmelerin yüzde 15'ini aşan toplam 9 bin 936 işletme kepenk kapatmak zorunda kaldı.
KÜRESEL PAZAR PAYI YÜZDE 3'ÜN ALTINA DÜŞTÜ
Türkiye'nin dünya hazır giyim pazarındaki gücü de ciddi bir darbe aldı. Sektörün küresel pazardan aldığı pay 35 yıl sonra ilk defa yüzde 3 bandının altına inerek yüzde 2.96 seviyesine geriledi. Bu süreçte ihracat rakamları 21.2 milyar dolardan 16.8 milyar dolara düşerken, ithalat yüzde 73 gibi çarpıcı bir artışla 2.6 milyar dolardan 4.5 milyar dolara sıçradı.
10 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM HURDAYA ÇIKMA RİSKİYLE KARŞI KARŞIYA
Sektördeki krizin en çarpıcı yanlarından biri de atıl kalan yatırımlar oldu. Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanları Toygar Narbay ve Dr. Ümit Özüren tarafından hazırlanan "Vizyon 2050 - Stratejik Uzgörü Raporu"na göre, 2009-2024 yılları arasında sektöre toplam 78.2 milyar dolarlık yatırım yapıldı. Bunun 42.2 milyar dolarını makine ve teçhizat yatırımları oluşturdu.
Ancak günümüzdeki daralma nedeniyle yaklaşık 6 milyar dolar değerindeki makine parkı ile 4 milyar dolar değerindeki bina ve teçhizat yatırımı atıl duruma düştü. Raporda, bu atıl varlıklar için zamanın en kritik unsur olduğuna dikkat çekilerek, makinelerin bekledikçe teknolojik olarak eskiyeceği ve kurtarılabilir durumdaki parkın kararlar geciktikçe rekabetçi değerini yitireceği vurgulandı.
"KAN KAYBI DURDURULMALI VE BİLANÇOLAR ONARILMALI"
TGSD raporunda, tekstil sektörünün net satışlarının 2023-2024 yılları arasında dolar bazında 42.8 milyar dolarla sabit kaldığı belirtildi. Büyüme görüntüsünün tamamen TL enflasyonundan kaynaklı "nominal bir şişme" olduğu ifade edilen raporda sektörün içinde bulunduğu açmazlar şu şekilde sıralandı:
-
Kâr Marjında Düşüş: İşletmeler ürettikleri faaliyet kârının neredeyse tamamını finansman giderlerine harcıyor. 2018'de yüzde 7.36 olan faaliyet kâr marjı, 2024'te yüzde 3.86'ya geriledi.
-
Kırılganlık Eksenleri: Sektör üç ana eksende kırılganlık taşıyor; finansal açıdan kısa vadeli borca aşırı bağımlılık, fiyatlama gücü kaybı ve düşük katma değerli üretimin yarattığı yapısal maliyet tuzağı.
-
Çıkış Yolu: Sektörün ayakta kalabilmesi için öncelikle kan kaybının durdurulup tabanın korunması, bilançoların tamir edilmesi ve işletmelerin değişim ile dönüşüme acilen hazırlanması gerekiyor.
Kaynak: Şehriban Kıraç / Nefes Gazetesi (Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği Vizyon 2050 Raporu verilerine dayandırılarak)
