Bağımsızlıktan yana olanlar ve işgale boyun eğenler…

Millî Mücadele yıllarında gazeteler; bağımsızlığı, özgürlüğü, adaleti ve doğruları savunması gerekirken İngiliz mandasını veya İstanbul Hükûmeti’nin politikalarını savunuyordu. Tarihin her döneminde yalan haber yapan, doğruyu karalayan birileri vardı. Siyasi çıkarları ve fikirleri doğrultusunda insanları yanıltmak ya da gerçek anlamda ikna edebilmek için kullanılan en güçlü iletişim aracıydı basın. 1919’da aynı ülkede yaşamasına, aynı zor şartlara maruz kalmasına rağmen insanlar aynı savaşı gazetelerden okuyor ama birbirinden tamamen farklı gerçeklerle karşılaşıyorlardı.

Anadolu Ajansı, Millî Mücadele haberlerini halka ve dünyaya ulaştırmak için oluşturuldu. İstanbul’un ağır sansür koşullarında haberleşmenin önemi büyüktü. Özellikle Halide Edip Adıvar’ın katkıları hafife alınamaz. Halkın ruhuna hitap eden cümleleri onları bir araya getirerek kenetlemiştir. Hasan Tahsin ise İzmir’in işgalinde Yunan askerine ilk kurşunu sıkan gazetecidir. Millî Mücadele karşıtı yazılar yazan Ali Kemal ve Refik Halid Karay / Refik Cevad Ulunay gibi yazarlar da vardı.

Memleket öyle bir felaket ortamındaydı ki çıkan haberleri tellalların, meydanlardaki sözlerinin, öğretmenlerin ve cami hocalarının toplu hitaplarının önemi paha biçilemezdi. Halkın tek iletişim kaynağı bunlardı. Nereden haber alacağını, savaşın ne durumda olduğunu nasıl öğreneceğini şaşırmış durumda ve merak içerisindeydi. Tam da bu hengâme içinde, elbette yalan haber yapan, konuşulanları susturan, olan biteni saptıran, doğruları yalanlayan, gerçeği karalayanlar da vardı…

Herkes memleketin kurtulmasının bir hayal olduğunu düşünüyordu. Bu hayalin bir gün bir çift mavi gözle gerçekleşeceğini bilmiyorlardı. Çünkü o kadar çok engel, o kadar çok zorluk ve mücadele vardı ki ümitlerini kaybetmek üzereydiler. Mucizeye inançları kalmamıştı.

O dönemde memleketin en hızlı iletişim aracı telgraftı. Mustafa Kemal Paşa ve askerleri Anadolu’daki şehirlerde (Erzurum, Sivas, Ankara, Konya) hızlıca koordine olabilmek için telgraf memurlarına, örneğin Manastırlı Hamdi Bey gibi dürüst insanlara ihtiyaçları vardı.

Millî Mücadele karşıtı “Peyam-ı Sabah” gibi gazetelerin çizgisi Anadolu’daki direnişi desteklemek yerine, İstanbul Hükûmeti’nin ve İngiltere ile uzlaşma siyasetinin yanında duruyordu. Sadece durmakla da kalmıyor, mücadele edenleri de karalıyordu. Gazete sahipleri sürgüne gönderiliyor, gazeteler kapatılıyor, haber yapanlar, fikirlerini yazanlar tutuklanıyordu…

Aynı savaşta iki farklı manşetle gazeteler basılıyordu. İngiliz mandası altına girmenin Türkiye’nin tek kurtuluş çizgisi olacağını yayımlıyorlar (Alemdar, İstanbul gazetesi), karşıt yazıları ise toplatıyorlardı. Kimsenin bilgi sahibi olmasını istemediler.

Özellikle “Peyam-ı Sabah”, Anadolu’dan başlayan mücadeleyi hainlikle suçluyor, şiddetle karşı çıkıyordu.

Mustafa Kemal’in basın yoluyla Anadolu’daki direnişi örgütleme çabası durdurulmaya çalışılıyordu. “Hâkimiyet-i Milliye” (Ankara), Millî Mücadele’nin sesi olan bir gazeteydi.

Anadolu Ajansı’nın kuruluş amacı; Anadolu’daki mücadelenin gerçeklerini hem Anadolu’ya hem de dünyaya duyurmaktı. Kim bilebilirdi 6 Nisan 1920’de kurulan Anadolu Ajansı’nın, 2018 yerel seçimlerinde gerçek olmayan sonuçları daha oy çuvallarının %40’ı açılmışken yayımlayarak halkın moralini bozup sandık başlarından çekilmesine sebep olacağını...

Tarih tekerrürden ibarettir derler.

Daha zor ve daha kötü günleri yaşamış atalarımız.

Şimdi neden bu ümitsizlik? Bir gün gerçeklerin er ya da geç ortaya çıkmak gibi güzel bir huyu var iken; kayyım atanan televizyon kanallarının, yandaş olan gazetelerin söylediklerinin ya da gizlediklerinin bizim için ne önemi var?

Kalemler karşılıklı savaşsa da milletin feraseti her şeyin farkında…