Türkiye'de futbolun sadece futbol olmadığını uzun zamandır biliyoruz; ancak son yıllarda yeşil sahanın, toplumsal fay hatlarının ve karşılıklı paranoyaların bir savaş alanına dönüştüğüne acı bir şekilde şahit oluyoruz. Galatasaray ile Amedspor arasında oynanan karşılaşmanın ardından sosyal medyada kopartılan fırtına, tam da bu "akıl tutulması" halinin en net fotoğrafıdır.
Meseleyi soğukkanlılıkla masaya yatıralım. Maçın ardından Galatasaray'ın resmi ürün satış sayfası olan GS Store, Barış Alper Yılmaz'a özel bir forma ve ürün tanıtımı paylaşıyor. Görselde yer alan sarı bir karton/kutu detayı, bir anda sosyal medyanın dehlizlerinde "sarı torba" (siyasi ve trajik bir gönderme) metaforuna dönüştürülüyor ve devasa bir linç kampanyası başlatılıyor.
Burada biraz durup, mantığın o soğuk ama aydınlatıcı ışığını açmamız gerekiyor. Bir asırlık çınar olan, milyonlarca taraftarı bulunan bir spor kulübü, bir rakibine karşı siyasi ve ağır bir gönderme yapmak istese, bunu 15 milyon takipçili ana resmi hesabından, doğrudan bir maç sonu görseliyle mi yapar; yoksa 600 bin takipçili, amacı sadece forma satmak olan bir mağaza hesabının ürün tanıtımına "gizli bir mesaj" olarak mı yedirir?
Eğer ortada bir "korku" veya "çekince" varsa, bu paylaşım neden yapıldı? Yok eğer bir "cesaret" ve "meydan okuma" ise, neden ana hesaptan değil de ticari bir sayfadan yapıldı? Kurumsal bir sosyal medya ekibinin toplanıp, "Ürün görselinde sarı bir detay var, bu Amedspor maçından sonra yanlış anlaşılır, biz bunu çok boyutlu bir satranç oynayarak üç gün sonra paylaşalım" şeklinde bir otosansür mekanizması işletmesini beklemek, rasyonel aklın sınırlarını zorlamaktır. Her şeyin saniyesinde tüketildiği ve köpürtüldüğü bu çağda, sıradan bir pazarlama hamlesinden siyasi bir komplo teorisi üretmek, sağlıklı bir ruh halinin yansıması olamaz.
Bu durum sadece bir taraftar refleksi değil; psikolojideki karşılığıyla ciddi bir "aşırı alınganlık" ve kutuplaşma sendromudur. Toplumun bir kesimi, her eylemde, her kelimede kendisine yönelik bir tehdit veya hakaret arama eğilimine hapsolmuş durumda. Bir nevi "buluttan nem kapma" hali, kitlelerin rasyonel düşünme yetisini felç ediyor.
Bunun en çarpıcı örneklerinden birini aynı maçın anlatımında gördük. Maçın henüz 7. dakikasında gol atan Galatasaray için spikerin kurduğu "Maça erken bir golle başlıyoruz" şeklindeki o en klasik, en standart yayıncılık klişesi bile bir anda bambaşka yerlere çekildi. Sosyal medyadaki bu "niyet okuyucu" koro, bu masum cümleyi alıp, "Spiker bu maçı bir milli maç gibi sunuyor, Galatasaray'ı Türk, Amedspor'u öteki olarak kodluyor" şeklinde akıllara ziyan bir analizle spikeri çarmıha gerdi.
İşte asıl tehlike buradadır. Bir maça, bir tweete veya bir spiker cümlesine baştan bu kadar ön yargılı, bu kadar "bize saldıracaklar" defansıyla çıkarsanız, karşınızdaki en masum detayı bile bir silaha benzetirsiniz.
Ortada ne "sarı torba" mesajı vermek için store hesabını kullanan gizemli bir akıl var, ne de maçı milli dava gibi sunan bir spiker. Ortada sadece, kendi yankı odalarında büyüttükleri paranoyalarla futbolun son kalan masumiyetini de siyasetin o ağır ve yorucu iklimine kurban eden, rasyonaliteden kopmuş bir linç kültürü var.
Bazen bir forma tanıtımı sadece bir forma tanıtımıdır; bazen erken gelen bir gol de sadece erken gelen bir goldür. Bu kadar basit gerçeği bile göremeyecek kadar körleştiysek, yeşil sahada konuşacak pek bir şeyimiz kalmamış demektir.