Hiç düşündünüz mü?
Dünya’da soy isim ilk defa ne zaman ortaya çıkmıştır?
Bu sistemi kimler akıl etmişlerdir?
Bunu bir yerlerde insanlar bulup geliştirirken bir başka yerde yaşayanlar bu buluşu alıp kendi ülkelerinde uygulamaya dahi geçmemişlerdir.
Aynı matbaanın bulunuşu ve ülkeye kabul edilmeyişi gibi…
Oysa okumayan insan değişmez, gelişmez, duyduklarına inanır, yanlışı doğruyu ayırt edemez. Bilim yazıyla gelişir, yazıyla anlam kazanır, yazıyla yayılır.
Yazı, insanlığın en büyük, en temel buluşudur.
Yazının keşfi olmamış olsaydı hiçbir değişim ve gelişme olmazdı.
*
Soyadı ilk defa hangi yılda, nerede kullanıldı?
Takvimler MÖ. 2582 göstermektedir.
Bu tarihlerde soyadını Dünya’da ilk kez Çinliler keşfetmişlerdir. (*1)
Nüfus sayımına yardımcı olması amacıyla ortaya çıkan bir fikirdir.
Yüzlerce aynı isimli olanların karışıklığı bu şekilde önlenmiştir.
Çin'de kullanılmaya başlanan bu yeni sistem kısa sürede batı taraflarına yayılmıştır.
Dünya’da en çok kullanılan soy adları nelerdir?
Almanya'da "Müller" , değirmenci anlamına gelmektedir.
ABD, Kanada, Avustralya ve Britanya gibi İngilizce konuşan ülkelerdeyse en yaygın soyadı "Smith", demircilik (blacksmith) mesleğidir.
Çin'de en sık kullanılan soyadıysa "Wang"olup "Kral" anlamına gelmektedir.
Hindistan'da "Devi" takip etmektedir.
Rusya'da en çok kullanılan soyadı "Ivanova",
Suudi Arabistan'da "Han",
İspanya'da "Garcia",
Yunanistan'da "Papadapulos",
Irak'taysa "Muhammed" olarak kullanılmaktadır.
*
Dünyadaki en yaygın soyadları (NetCredit) 5 kategoriye ayrılıyorlar.
1) Toponimik (Konum ya da yer temelli)
2) Meslekle ilgili
3) Kişisel özellik
4) Baba ya da ata kökenli ad
5) Hamiliği belirten isimler
Türkiye’de soyadı öncesi nasıldı?
Cumhuriyet öncesi Türkiye’de insanlar lakaplar kullanıyordu; "ağa", "hacı", "hafız", "hoca", "paşa", "hazret" gibi…
*
Türkiye’de soy isim gelişimi…
Türkiye’de soyadı kanunu Atatürk Devrimlerinden birisidir.
Atatürk sayesinde uygulamaya geçilmiştir.
Yani ortalama 4.500 yıl sonra…
Soyadları Dünya’da çok uzun zamandan beri kullanılıyor olmasına rağmen Türkiye’de Soyadı Kanunu 1935 yılında yürürlüğe girmiştir.
Her Türk vatandaşına bir soyadı taşıma yükümlülüğü getiren Soyadı Kanunu, 2525 sayılı kanun 21 Haziran 1934 tarihinde kabul edilmiş, 2 Temmuz 1934 yılında Resmî Gazete ’de yayımlanarak 02 Ocak 1935’te yürürlüğe girmiştir.
Yasanın amacı, o güne kadar kişilerin ön adlarının yanında bir soyadı yerine dinî, sosyal ve ailevi unvanlar taşımalarının yol açtığı olumlu ya da olumsuz ayrımcılığı ortadan kaldırmak ve nüfus işlemleri, askere alma, okul kaydı, tapu işlemleri gibi alanlarda yaşanan karışıklıkları gidermek, toplumda eşitliği sağlamak olmuştur.
Soyadı öncesi, insanlar ön adlarının yanında kullandıkları dinî veya sosyal unvanlar (ağa, hacı, hafız, molla vb.) toplumda eşitsizliklere neden oluyordu.
Kanunla Getirilen Kurallar:
- Her Türk vatandaşının öz adına ek olarak bir soyadı taşıması zorunlu kılındı.
- Alınacak soyadlarının Türkçe olması şart koşuldu.
- Rütbe, memurluk, yabancı ırk/millet adları ile ahlaka aykırı veya gülünç kelimelerin soyadı olarak kullanılması yasaklandı.
- Ailenin soyunu belirleme ve temsil etme hakkı aile reisine verildi.
Türkiye Cumhuriyeti’nin Kurucusu Yüce Atatürk…
Devleti kurmakla kalmayıp yaşamın her alanında devrimleriyle yeniden inşa etmiştir.
Türkiye’de en çok kullanılan soy adları nelerdir?
1. Yılmaz,
2. Kaya,
3. Demir,
İlk 10’da yer alan diğer soyadları sırasıyla: Çelik, Şahin, Yıldız, Yıldırım, Öztürk, Aydın ve Özdemir olarak sıralanmaktadır.
*
24 Kasım 1934 tarihinde TBMM tarafından, Gazi Mustafa Kemal Paşaya "Atatürk" soyadı verilmiştir.
Atatürk'ün kız kardeşi Makbule "Atadan" soyadını almıştır.
*
Kanuna göre söylerken ve yazarken ön ad önde, soyadı sonda kullanılmalıdır.
Edebe aykırı ve gülünç soyadlarının, aşiret, yabancı ırk ve millet isimlerinin, rütbe ve memuriyet bildiren isimlerin soyadı olarak alınmasına izin verilmez.
Soyadı seçme görevi, 2003'te Medeni Kanun değişinceye kadar ailenin başı sayılan kocaya verilmiştir.
Bu yasayı takiben 26 Kasım’da çıkarılan 2590 sayılı Kanun'la "ağa", "hacı", "hafız", "hoca", "efendi", "bey", "beyefendi", "hanım", "hanımefendi", "paşa", "hazret" gibi unvan ve lakapların kullanılması yasaklanmıştır.
*
Dünyanın en uzun soyadı kimde?
Babasının sürekli gurbette olmasından dolayı seçtiği soyadı 20 harften oluşan
“Uçarturnagurbetgezer, olarak bilinmektedir.
Kaynak desteği:
* https://tr.wikipedia.org/wiki/Soyad%C4%B1_Kanunu
*NetCredit'in Haritası, uluslararası finansal hizmetler şirketi NetCredit tarafından hazırlanan ve dünya genelindeki ülkelerde en sık kullanılan soyadlarını gösteren küresel bir veri görselleştirmesidir. https://turkish.aawsat.com
* Independent ve İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri…
* Mustafa Kemal'in Soyadı Kanunu'ndan sonra aldığı 993.814-B seri ve 51 sıra numaralı nüfus hüviyet cüzdanı. Asıl Nüfus Kaydı: Cumhuriyet'in ilk yıllarında verilen nüfus cüzdanlarına göre kütüğü Ankara Nüfus Müdürlüğü'ne kayıtlıdır. Fahri Kayıt: Gaziantep halkının Millî Mücadele'deki kahramanlığına karşılık olarak verilen fahri hemşerilik beratı doğrultusunda Gaziantep Bey Mahallesi'nde de fahri bir nüfus kaydı bulunmaktadır
* Atatürk, devlet sistemini bir sülaleden alıp halka veren, yani Monarşiden Cumhuriyete geçiren, bu yünüyle Türk Tarihinin en büyük lideridir.
* Soyadı, Türk Tarihinin en büyük liderin başında gelen Atatürk sayesinde hayata geçmiştir…
(*1) Çin Mitolojisi ‘ne göre Çin'in ilk bilge önderi olarak görülür. Evren üzerine ilk görüşler ondan gelmiştir. Anlatılara göre: Yukarı baktı göğü gözlemledi. Güneşin, yıldızların hareketini inceledi. Dört mevsim ve ayın döngüleri ayrımlarını belirledi. Aşağı baktı yeri inceledi. Dağlar, denizler, toprak, vs. Dağların güneş gören yönüyle, gölgede kalan yönünün ne kadar farklı olduğunu, gece ve gündüzün, soğuk ve sıcağın topraktaki etkilerini gözlemledi. Böylece tüm bu değişim ve dönüşümleri sağlayan bir enerjinin olacağına kannat getirdi. Bu enerjiye Çi (Qi) dedi. Çi'nin iki karşıt kutupla (Yin ve Yang) tezahür ederek tüm değişim ve dönüşümü yürüttüğünü saptadı. Tüm kainatın en temel ilkesinin bunlar olduğunu idrak etti.
Fu Xi, Çin mitolojisinde insanlığın atası ve ilk efsanevi imparatoru olarak kabul edilen kutsal bir kültür kahramanıdır. MÖ 29. yüzyılda yaşadığına inanılan bu figür; tarımı, evliliği ve müziği başlatarak Çin medeniyetinin temelini attığı kabul edilir. Bagua (Sekiz Trigram): Evrenin temel yapı taşlarını (gök, yer, su, ateş vb.) gözlemleyerek Yin ve Yang felsefesinin temeli olan Bagua’yı yaratmıştır. Medeniyetin Kurucusu: İnsanlara ağlarla balık tutmayı, hayvanları evcilleştirmeyi ve yemek pişirmeyi öğreterek hayatta kalma becerilerini geliştirmiştir. Toplumsal Düzen: Akraba evliliklerini önlemek amacıyla evlilik sistemini kurumsallaştırmış ve soyadları düzenlemiştir. Yazı ve Sanat: Yazı sistemini, müziği ve zamanı ölçmek için kullanılan yöntemleri icat ettiği söylenir.
